Μελέτη της Ρύπανσης Μικροσκοπικών Πλαστικών Ινών στις Ελληνικές Θάλασσες

Η πληροφορία που διοχετεύεται και η εντύπωση που επικρατεί στο κοινό, είναι ότι τα πλαστικά αργούν να θρυμματιστούν, γι’ αυτό και η συλλογή τους από τις ελληνικές παραλίες αποκτά επετειακό χαρακτήρα και γίνεται λίγο πριν την έναρξη της τουριστικής περιόδου και κυρίως στις τουριστικές παραλίες. Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι τύποι πλαστικού, βοηθούμενοι από την ηλιακή ακτινοβολία και το αλάτι θρυμματίζονται μέσα σε διάστημα μηνών (ή ακόμα και σε λίγες εβδομάδες, ανάλογα με τον τύπο πλαστικού). Τι γίνεται όμως, με το πλαστικό που εξαφανίζεται από μπροστά μας: Τα πλαστικά, θρυμματίζονται σε πολυάριθμα μικρά και μικροσκοπικά κομμάτια τα οποία καταλήγουν να πλέουν στην επιφάνεια της θάλασσας. Τα μικροπλαστικά (μικροσκοπικές ίνες) εναποτίθενται σε παραλιακά ιζήματα όπου πιστεύεται ότι συσσωρεύονται και αποτελούν μία αυξανόμενη απειλή για την υγεία ανθρώπων και οικοσυστημάτων. Η διασπορά των μικροπλαστικών είναι τόσο μεγάλη που θεωρείται πλέον ότι όλα τα ψάρια, ή όλοι οι οργανισμοί που τρέφονται με ψάρια (συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου), περιέχουν σε κάποιο βαθμό μικροπλαστικές ίνες στο σωματικό τους ιστό.

Η προέλευση αυτών των πλαστικών είναι γνωστή και σίγουρα δεν προέρχεται μόνο από τα σκουπίδια που εναποθέτει ο εγχώριος και ξένος τουρισμός στις ελληνικές παραλίες. Ως επί το πλείστον προέρχονται από τις εκατοντάδες παράνομες χωματερές που λειτουργούν στις “πίσω αυλές” των νησιών και παράκτιων περιοχών, οι οποίες τροφοδοτούν ασταμάτητα με πλαστικό δηλητήριο το φυσικό περιβάλλον. Ειδικά σε συνθήκες με έντονα καιρικά φαινόμενα τα πλαστικά μεταφέρονται στη θάλασσα και χαράσσουν πλέον νέους δρόμους επικοινωνίας μεταξύ των νησιών. Μόνο που στις μέρες μας οι νησιωτικές κοινωνίες ανταλλάσσουν σκουπίδια και όχι πολιτισμό όπως συνέβαινε κάποτε.

Με στόχο την αξιολόγηση της έκτασης που έχει λάβει η ρύπανση των παραλιακών ιζημάτων με μικροπλαστικά, η επιστημονική ομάδα του Αρχιπελάγους διεξάγει έρευνα αφιλoκερδώς, στις ελληνικές ακτές και στην τουρκική ακτή του Αιγαίου. Δείγματα άμμου συλλέγονται από ερευνητές και εθελοντές από όλη την Ελλάδα. Τα δείγματα αυτά αναλύονται διαχωρίζοντας τα μικροσκοπικά πλαστικά από τα ιζήματα και στη συνέχεια τα πλαστικά αναλύονται για τον καθορισμό του τύπου τους (χρησιμοποιώντας υπέρυθρη φασματοσκοπία μετασχηματισμού Fourier).

Τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας κρίνονται ανησυχητικά, αφού όλες οι παραλίες, που ελέγχθηκαν περιέχουν στο ίζημα τους, άλλες σε μικρό και άλλες σε πολύ υψηλό επίπεδο, μικροσκοπικές ίνες πλαστικού. Όπως διαφαίνεται και από τους παρακάτω πίνακες, η ρύπανση δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των αστικών κέντρων, αφού και στις παραλίες νησιών του Αιγαίου παρατηρούμε ανάλογα επίπεδα ρύπανσης, γεγονός που εν πολλοίς χρεώνεται στους παράγοντες που αναφέραμε παραπάνω.

Στο τέλος Απριλίου αναμένονται αποτελέσματα από τα δείγματα που έχουν συγκεντρωθεί από μεγάλο μέρος της ελληνικής ακτογραμμής, η οποία και αποτελεί τη μεγαλύτερη στην Ε.Ε με έκταση 15.000χλμ2. Το γεγονός αυτό θα μας επιτρέψει να έχουμε μία αντιπροσωπευτική εικόνα της κατάστασης σε όλη την επικράτεια.

Θεωρούμε, πως κάθε καμπάνια που συνοδεύει την έναρξη της καλοκαιρινής σεζόν και προτρέπει τους πολίτες σε γενική εκστρατεία καθαρισμού των παραλίων από σκουπίδια στερείται ουσιαστικής και λογικής βάσης. Εκτός, αν το ζητούμενο είναι ο καθαρισμός τους για λόγους αισθητικούς και εμπορικούς. Για να μην κάνουμε διακοπές αγκαλιάζοντας κάθε λογής σκουπίδι και να εμφανίζουμε έξωθεν μία εικόνα πλασματική, με καθαρή την αυλή του σπιτιού μας (πολυσύχναστες παραλίες) και βρώμικο μέχρι λιποθυμίας τον ακάλυπτο μας (τις απόμερες και μη εμπορικά αξιοποιήσιμες παραλίες).

Για όλους εκείνους που δεν τους αντιπροσωπεύει η παραπάνω πρακτική δηλώνουμε εμφατικά πως η χρονική περίοδος που διανύουμε είναι ιδιαίτερη κρίσιμη, καθώς όσο περνούν οι μέρες και ανεβαίνει η θερμοκρασία, τα εκτεθειμένα πλαστικά αποσυντίθενται με γρηγορότερους ρυθμούς και γίνονται πολύ πιο επικίνδυνα υπό τη μορφή των μικροσκοπικών πλαστικών ινών που λαμβάνουν. Οι συνέπειες για το περιβάλλον γίνονται μη αναστρέψιμες, γιατί δεν υφίσταται αντιμετώπιση του προβλήματος μετά τη διάσπαση των πλαστικών, ενώ για την υγεία μας κρίνονται πέραν του δέοντος ανησυχητικές, γιατί τα μικροπλαστικά θα έχουν ήδη καταλάβει μεγαλύτερη θέση στην τροφική αλυσίδα..
Όσοι αντιλαμβάνονται το πρόβλημα, θα πρέπει να αντιδράσουν άμεσα και χωρίς να περιμένουν οργανωμένες εκστρατείες ορμώμενες εξ Αθηνών.

Το πρόβλημα είναι στην πόρτα μας και πρέπει να το αντιμετωπίσουμε με συντονισμένες πρωτοβουλίες των τοπικών κοινωνιών, ενεργοποιώντας ταυτόχρονα τον παράγοντα “ατομική ευθύνη” και ξεπερνώντας τη φυσική και πνευματική μας σκλήρυνση. Τα πλαστικά στις ακτές δεν είναι μέρος του τοπίου, αποτελούν παράσιτα που πρέπει να αποβάλλονται.

Σχετικά Άρθρα:

Αόρατα πλαστικά πνίγουν τις ακτές, Γιάννης Φώσκολος, Έθνος, 26-3-09

Πλαστική απειλή στο Αιγαίο, της ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 7-6-2009

Ινες πλαστικού στις παραλίες απειλούν την υγεία μας, Του Γιαννη Eλαφρου, Καθημερινή, 13-06-09

Περισσότερα: http://www.archipelago.gr

Πρόκειται για ένα σχέδιο που οδηγεί στο βήμα της απόλυτης κατάργησής τους και συντελεί στην πληρωμή των σακούλων μιας χρήσης σε κάθε κατάστημα της ευρύτερης αγοράς.

Με τη σκέψη ότι ο μέσος πολίτης της Ευρώπης χρησιμοποιεί 500 πλαστικές σακούλες κάθε χρόνο με μόνο μια χρήση, το μέτρο χαρακτηρίζεται μέχρι και αναγκαίο. Παράλληλα, το 2008 η Ευρωπαϊκή παραγωγή πλαστικών τσαντών οδηγήθηκε στους 3,4 εκατομμύρια τόνους, ενώ η ανακύκλωσή παρουσιάστηκε ως ελάχιστη με το ποσοστό του 6,4%. Η πρόταση ίσως περιλαμβάνεται και στην«Πράσινη» Ευρωπαϊκή Βίβλο για τα πλαστικά υλικά που αναμένεται να αλλάξει τα οικολογικά δεδομένα των 27 κρατών – μελών.

Πάντως, παρόλη την απέραντη χρήση τους, οι Ευρωπαίοι επιθυμούν την «απεξάρτησή» τους από τις πλαστικές σακούλες, καθώς σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Κομισιόν, τα 2/3 των καταναλωτών ζητούν την απόλυτη απαγόρευση τους. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε ότι πέρυσι η Ιταλία αποτέλεσε την πρώτη χώρα της Ευρώπης, η οποία κατάργησε τις μη βιοδιασπώμενες πλαστικές σακούλες μιας χρήσης, κίνηση που ακολούθησε και η Κίνα, η Ιρλανδία και το Μπαγκλαντές.

Επί του παρόντος, οι καταναλωτές πληρώνουν για δέκα δισεκατομμύρια «δωρεάν» σακούλες που διανέμονται κάθε χρόνο, μέσω υψηλότερων λογαριασμών στα εμπορεύματα. Παράλληλα οι περισσότερες σακούλες δεν επαναχρησιμοποιούνται και καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής για τα επόμενα 1.000 χρόνια. Τουλάχιστον μέχρι να συμφωνηθεί η καθολική απαγόρευση για την Ευρωπαϊκή Ένωση καλό είναι να επαναχρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν περισσότερες φορές πριν πεταχτούν…

Δύο είναι οι κύριες εκδοχές που προτάσσονται ως απάντηση στο πρόβλημα:
Αρχικά οι φωτο-διασπώμενες σακούλες, τις οποίες βαφτίζουν για προφανείς λόγους φωτο – βιοδιασπώμενες. Περιέχουν πολυαιθυλένιο, έναν χημικό καταλύτη, με προ-οξειδωτικά πρόσθετα (με την ένδειξη PE-HD) το οποίο διασπά ταχύτερα την πλαστική σακούλα, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί ότι την μετατρέπει σε προϊόν κατάλληλο για κομποστοποίηση. Χαρακτηρίζονται επίσης ως ανακυκλώσιμες, με αμφίβολο όμως αποτέλεσμα καθώς η ανάμειξη ενός υλικού από πολυαιθυλένιο με προ-οξειδωτικά πρόσθετα, με ένα υλικό από σκέτο πολυαιθυλένιο ακυρώνει τη διαδικασία της ανακύκλωσης, γιατί τα προ-οξειδωτικά στοιχεία οδηγούν στην καταστροφή του παράγωγου υλικού.

Τέλος χαρακτηρίζονται και οικολογικές. Ωστόσο η οικολογικότητα τους αναιρείται από την ιδιότητα τους να διασπώνται γρήγορα σε μικροσκοπικά κομμάτια. Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας είναι επιβαρυντικά ιδιαίτερα για τα οικοσυστήματα στεριάς και θάλασσας και τους οργανισμούς που ζουν σε αυτά. Οι περισσότεροι τύποι πλαστικού, βοηθούμενοι από την ηλιακή ακτινοβολία και το αλάτι θρυματίζονται μέσα σε διάστημα μηνών (ή ακόμα και σε λίγες εβδομάδες, ανάλογα με τον τύπο πλαστικού). Το Αρχιπέλαγος, έδωσε στη δημοσιότητα τα πρώτα στοιχεία από σχετική έρευνα σχετικά με τις μικροσκοπικές ίνες πλαστικού που βρίσκονται πλέον διάσπαρτες σε κάθε ακτή της ελληνικής επικράτειας και στο σωματικό ιστό κάθε ζωντανού θαλάσσιου οργανισμού. (Διαβάστε το σχετικό άρθρο του Αρχιπελάγους εδώ…)

Η δεύτερη εκδοχή είναι οι βιοδιασπώμενες σακούλες που κατασκευάζονται από άμυλο, μη (;) γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι κ.α, οι οποίες δεν ανακυκλώνονται, ωστόσο έχουν τη δυνατότητα να βιοδιασπώνται σε συνθήκες κομποστοποίησης. Οι ενδοιασμοί είναι και εδώ αρκετοί καθώς δεν γνωρίζουμε πάντα την προέλευση των πρωτογενών υλικών παραγωγής, ούτε την ενεργειακή κατανάλωση που απαιτείται για την παρασκευή τους. Επίσης, το γεγονός ότι πρόκειται για πιο ακριβό προϊόν, το καθιστά προφανώς ασύμφορο για τις επιχειρήσεις.

Τα αποτελέσματα πολύμηνης έρευνας του Αρχιπελάγους σχετικά με το θέμα έδειξαν τα κάτωθι:

Στις ίδιες συνθήκες κομποστοποίησης τοποθετήθηκαν και τα δύο είδη τσαντών για επτά μήνες. Στις παρακάτω φωτογραφίες διαφαίνεται ο βαθμός βιοδιάσπασης των μεν και των δε.

Οι βιοδιασπώμενες σακούλες από μη γενετικά τροποποιημένο καλαμόκι βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης έπειτα από 7 μήνες σε συνθήκες κομποστοποίησης.

Οι Φωτο-διασπώμενες σακούλες διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση, λόγω της μη έκθεσης τους στο φως. Ωστόσο, ο βαθμός βιοδιάσπασης τους είναι μηδαμινός.

Τα συμπεράσματα που προκύπτουν, από την έρευνα η οποία συνεχίζεται, είναι ξεκάθαρα.
Τη νύχτα σβήνεις το φως για μία ώρα και κρύβεσαι. Τη μέρα, ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον. Ούτε για ένα λεπτό.

Η θέση του Αρχιπελάγους είναι επίσης ξεκάθαρη. Θεωρούμε πως απαιτείται πλήρης συναίσθηση της ατομικής ευθύνης απέναντι στην αλόγιστη ρύπανση από πλαστικές σακούλες. Η λύση είναι μία και δεν σχετίζεται με πειραματισμούς και ευρεσιτεχνίες. Περιορισμός της κατανάλωσης, επαναχρησιμοποίηση και χρήση χάρτινων ή πάνινων τσαντών.

Σχετικά Άρθρα:

Βιοσακούλες: Φύκια για οικολογικές κορδέλες, Αφροδίτη Πολίτη – Έψιλον Ελευθεροτυπίας, 7-6-09

Παλαιότερα, όταν ήταν σε πλήρη λειτουργία, εκατοντάδες φορτηγά εναπόθεταν περισσότερους από 12.000 τόνους σκουπιδιών ημερησίως.

Πέρυσι, με τις νέες μονάδες ανακύκλωσης και κομποστοποίησης, ο όγκος των σκουπιδιών στη χωματερή είχε ήδη μειωθεί κατά το ήμισυ.

Σε δηλώσεις του ο δήμαρχος της πόλης του Μεξικού, Marcelo Ebrard, τόνισε ότι το κλείσιμο της χωματερής θα συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην πρωτεύουσα.

Παράλληλα ανακοίνωσε ότι αναζητούνται επενδυτές για την ανέγερση μονάδας παραγωγής μεθανίου από τα απόβλητα.

Η νέα μονάδα κομποστοποίησης ήδη παράγει οργανικό λίπασμα για τα πάρκα της πόλης και τα αγροκτήματα των γειτονικών περιοχών.

Στο μεταξύ, η τοπική κυβέρνηση ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με εκατοντάδες ανθρώπους που βγάζουν τα προς το ζην ψάχνοντας για ανακυκλώσιμα υλικά στις χωματερές, καθώς εξετάζει το ενδεχόμενο να τους προσλάβει για την επεξεργασία των αποβλήτων.

Η χωματερή Bordo Poniente αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1980 στο βυθό μιας λίμνης που είχε αποξηραθεί, εν μέρει για να δεχτεί τον τεράστιο όγκο συντριμμιών μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1985.

Πάνω από 70 εκατομμύρια τόνοι απορριμμάτων έχουν πεταχτεί σε αυτή τη χωματερή και σε ορισμένα σημεία της τα σκουπίδια φτάνουν σε βάθος τα 17 μέτρα.

Το κλείσιμο της χωματερής σηματοδοτεί τη σημαντικότερη προσπάθεια της πόλης του Μεξικού να δημιουργήσει το πιο «πράσινο» σύστημα επεξεργασίας αποβλήτων στη Λατινική Αμερική.

Πηγή: www.econews.gr

Πρόκειται για ένα φιλόδοξο σχέδιο, που προβλέπει τη χρήση περίπου 136 κιλών σκουληκιών για την καταστροφή μέχρι και δυο τόνων οργανικών απορριμμάτων, που πετούν οι επισκέπτες του αεροδρομίου ημερησίως.

Τα οφέλη είναι πολλαπλά. Πέρα από τη μείωση του κόστους για τη συγκέντρωση και την απόρριψη των υπολειμμάτων σε καθημερινό επίπεδο, το αεροδρόμιο θα επωφεληθεί χρησιμοποιώντας το κομποστ ως φυσικό λίπασμα στις εκτάσεις του.

Σημειώνεται ότι εκτός από τη μονάδα κομποστοποίησης με τη χρήση σκουληκιών, το κέντρο ανακύκλωσης του αεροδρομίου, το οποίο θα διαχωρίζει και θα πουλά πλαστικό, αλουμίνιο και χαρτί, αναμένεται να εξοικονομήσει στο αεροδρόμιο το ποσό του ενός εκατομμυρίου δολαρίων σε ορίζοντα πενταετίας.

Η πρόσβαση στο ηλεκτρικό ρεύμα 24 ώρες το εικοσιτετράωρο είναι κάτι που οι περισσότεροι από εμάς θεωρούμε δεδομένο, αλλά δεν είναι έτσι  για εκατομμύρια συνανθρώπους μας: ειδικά σε μια χώρα όπως οι Φιλιππίνες, όπου το μεροκάματο δεν ξεπερνά τα 75 λεπτά του Ευρώ.

Παρόλα αυτά φοιτητές του ΜΙΤ και ο Mac Diaz, καινοτόμος ιδρυτής του ιδρύματος MyShelter Foundation, πρότειναν μια εναλλακτική λύση: το ηλιακό μπουκάλι-λάμπα (Solar Bottle Bulb).

Το μόνο που χρειάζεται είναι ένα πλαστικό μπουκάλι, λίγη χλωρίνη και ο ήλιος.

Για να δημιουργηθεί η λάμπα, οι φοιτητές σχεδίασαν ένα ειδικό μπουκάλι του ενάμιση λίτρου, το γέμισαν με νερό και χλωρίνη και το “σφήνωσαν” στην τρύπα μιας μεταλλικής οροφής. Το ηλιακό φως διαθλάται μες το υγρό και δημιουργεί καθαρή ακτινοβολία ισοδύναμη με 55 ή 60 βατ καθαρού λευκού φωτός. Η χλωρίνη εμποδίζει τη δημιουργία άλγης. Τα μπουκάλια δεν θερμαίνονται και είναι σχεδιασμένα να παράγουν καθαρό φως για πέντε χρόνια.

Το ίδρυμα MyShelter Foundation μοιράζει αυτή τη στιγμή χιλιάδες από αυτά τα μπουκάλια σε φτωχά νοικοκυριά στις Φιλιππίνες.

Το πρόγραμμα “Ένα λίτρο φως” είναι ένα σχέδιο βιώσιμου φωτισμού με στόχο τη βοήθεια των άπορων κοινοτήτων. Ο οργανισμός φιλοδοξεί να φωτίσει ένα εκατομμύριο νοικοκυριά μέχρι το 2012.

Πηγή: www.econews.gr

Όπως ανακοινώθηκε, οι ερευνητές κατάφεραν, με τη χρήση λέιζερ, να αφαιρέσουν το μελάνι από το χαρτί, καθιστώντας δυνατή την επαναχρησιμοποίησή του.

Η τεχνολογία δοκιμάστηκε με επιτυχία και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα κάθε νοικοκυριό ή γραφείο θα διαθέτει ένα «μηχάνημα εξαφάνισης μελανιού» καθώς το μόνο που απομένει είναι να ανατεθεί σε μια εταιρεία η κατασκευή της πρότυπης συσκευής.

Εκτιμάται ότι η ευρεία χρήση της «συσκευής εξαφάνισης μελανιού» θα μπορούσε να συμβάλλει σημαντικά στην προστασία του περιβάλλοντος με τη μείωση των εκπομπών μέχρι και 80% από τις μονάδες επεξεργασίας και ανακύκλωσης του χαρτιού.

Εκτός αυτού, η συσκευή θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξοικονόμηση φυσικών πόρων και ενέργειας, καθώς για την παραγωγή χάρτου απαιτούνται μεγάλες ποσότητες ενέργειας και υδάτων, ενώ γίνεται και χρήση χημικών.