www.ecology-salonika.org » Μνημεία

Το πρώτο τρένο για το Άουσβιτς (1943)

odysseas — Mon, 14 May 2012 04:19:25 +0000

Του Γιάννη Γκλαρνέτατζη

Στις 15.5.1943 φεύγει από τον (σημερινό Παλιό) Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης το πρώτο τρένο του θανάτου με 2.800 Σαλονικούς Εβραίους στοιβαγμένους σε καμιά σαρανταριά εμπορικά βαγόνια.[1] Όπως αναφέραμε και σε προηγούμενο σημείωμα,[2] ενώ σποραδικά αντισημιτικά μέτρα είχαμε από την αρχή της Κατοχής, αυτά συστηματοποιήθηκαν και επιταχύνθηκαν έντονα με την άφιξη στη Θεσσαλονίκη του κλιμακίου της SD (Sicherheitsdienst, Υπηρεσία Ασφαλείας), σταλμένου από τον Άντολφ Άιχμαν με επικεφαλής τους Ντήτερ Βισλιτσένυ και Αλόις Μπρούννερ, στις 6.2.1943. Τα κίτρινα άστρα, ο περιορισμός σε συγκεκριμένες περιοχές της πόλης, ο αποκλεισμός απ’ όλες τις κοινωνικές και επαγγελματικές δραστηριότητες και η λεπτομερής απογραφή ανθρώπων και περιουσιών ήταν τα βασικά στοιχεία της δράσης του κλιμακίου.

Ο συνοικισμός του Βαρώνου Χιρς δημιουργήθηκε για να στεγάσει τα κύματα των προσφύγων των πογκρόμ του 1891 στην Κέρκυρα και το Κιτσίνεβ (Τσισνάου, σημερινή πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Μολδαβίας).[3] Το 1943 θα γίνει το διαμετακομιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, λόγω της άμεσης γειτνίασης του με τον Σταθμό. Ο συνοικισμός αυτός «έχει συνολική έκταση 30.000 τετρ. μέτρων. Τα σπιτάκια, που συνολικά έχουν 593 δωμάτια, κατέχονται από ένα φτωχό πληθυσμό 2.315 ψυχών».[4] Τα μέτρα συνοδεύονται κι από την εξαπάτηση (αγαπημένη πρακτική κάθε απόλυτης εξουσίας) που έχει σκοπό όχι μόνο να καθησυχάσει τα θύματα αλλά και να επιτύχει τη συνεργασία τους για τη σφαγή τους. Όπως σημειώνει ο Γιομτώβ Γιακοέλ, «οι Γερμανοί διέτασσον την εκτέλεσιν διαφόρων έργων εις τον ακραίον ισραηλιτικόν συνοικισμόν Βαρώνου Χιρς, τον παρακείμενον προς τον σιδηροδρομικόν σταθμόν. Ούτω επεβάλλετο εις την τεχνικήν υπηρεσίαν της Κοινότητος να περικλείση, δια συρματοπλέγματος, τας ανοικτάς διόδους του συνοικισμού τούτου προς την πόλιν, και εις άλλα τμήματα αυτού να οικοδομήση τοίχον. Υπό των προσκείμενων προς τους SS προσώπων (Αλμπάλα – Γερμανοεβραίοι πρόσφυγες) αφήνετο η εντύπωσις ότι η ενίσχυσις της πολιτοφυλακής και η εκτέλεσις των έργων εις τον συνοικισμόν Βαρώνου Χιρς, απετέλουν μέτρα ασφαλείας των Ισραηλιτών, του συνοικισμού τούτου προοριζόμενου να χρησιμοποιηθή ως στρατόπεδον συγκεντρώσεως των παρανομούντων κακών Εβραίων της πόλεως».[5] Να θυμίσουμε ότι ο Αλμπάλα είναι ο διοικητής της εβραϊκής πολιτοφυλακής που δημιούργησαν οι ναζί για να τους βοηθήσει στο έργο τους και η οποία επανδρώθηκε κυρίως από πρώην αξιωματικούς και υπαξιωματικούς του ελληνικού στρατού καθώς και Εβραίους πρόσφυγες από την Κεντρική Ευρώπη.[6] Στις 4.3 η απομόνωση του πρώην συνοικισμού έχει ολοκληρωθεί. Επικεφαλής του στρατοπέδου τοποθετείται ένας νεαρός (μόλις 23 ετών), μέλος της SD, ο Γκέρμπιν. Άμεσος βοηθός του είναι ο Βιτάλ Χασσόν που τρομοκρατεί, βασανίζει και εκβιάζει τους ομοθρήσκους του επικεφαλής μιας συμμορίας τραμπούκων με «πρωτοπαλίκαρο» τον Λεών Σιών, γνωστότερο με το εύγλωττο παρατσούκλι Τοπούζ («ένα είδος κολοσσού, ένα κτήνος με ηράκλεια δύναμη»).[7]

Πριν ξεκινήσουν τα τρένα του θανάτου αυξάνεται η πίεση αλλά και η κοροϊδία. «Την πρωίαν του Σαββάτου 6 Μαρτίου 1943», καταγράφει στα απομνημονεύματά του ο Γιακοέλ, «οι κατοικούντες εις τα άκρα των εβραϊκών επιτρεπομένων ζωνών (ισραηλιτικοί συνοικισμοί – ζώνη πόλεως – ζώνη εξοχών) έβλεπον έκπληκτοι διπλοσκοπούς, από την χαραυγήν εγκατεστημένους, εις τα τέρματα των οδών εξόδου εκ των ζωνών. Εις χωροφύλαξ και εις πολιτοφύλαξ Ισραηλίτης με το κίτρινον περιγραχιόνιον, εσταμάτων τους διερχομένους και μεταβαίνοντας εις τας εργασίας τους των διαφόρους πολίτας».[8] Οι ζώνες που αναφέρονται παραπάνω περιελάμβαναν τους συνοικισμούς πέρα από το Βαρδάρι (Χιρς, Αγ. Παρασκευή, Στασιόν Τσίκο, Ρεζί Βαρδάρ) η πρώτη· την περιοχή μεταξύ των οδών Εγνατία, Παν. Χαλκέων, Αγ. Δημητρίου και Λαγκαδά, η δεύτερη· και αυτή που περικλείουν οι λεωφόροι Βασ. Γεωργίου και Βασ. Όλγας, καθώς και οι οδοί Ευζώνων, 25^ης Μαρτίου και Παπάφη με προέκταση προς τον ισραηλιτικό συνοικισμό της Καλαμαριάς, η τελευταία.[9] Την επόμενη ακριβώς μέρα συγκαλείται συγκέντρωση εκατοντάδων προκρίτων στα νέα γραφεία της Ισραηλιτικής Κοινότητας προς την οποία απευθύνεται ο Αλόις Μπρούννερ, ενώ μεταφράζει ο αρχιραββίνος Κόρετς. «Αυτήν την ημέραν όλοι υμείς θα έπρεπε να είσθε φυλακισμένοι εις στρατόπεδον συγκεντρώσεως ως όμηροι. Χάρις εις τον Δρα Κόρετς, όστις ηγγύηθη δια της κεφαλής του, ευρίσκεσθε ελεύθεροι. Σας εκάλεσα να μου δηλώσητε εάν είσθε διατεθειμένοι να βοηθήσετε την Κοινότητα εις την εκτέλεσιν των μέτρων τα οποία διατάσσεται να εφαρμόση, και να εγγυηθήτε την δήλωσίν σας δια της κεφαλής σας», είναι τα λόγια του αξιωματικού των SS. Προφανώς η ερώτηση ήταν ρητορική και «η απάντησις δεν ήτο δυνατόν παρά να ήτο καταφατική, χωρίς καμμίαν εξήγησιν ή συζήτησιν».[10]

Στις 10.3 ο Άιχμαν έστειλε μήνυμα στον Μπρούννερ να αρχίσει τις αποστολές Εβραίων στα στρατόπεδα θανάτου.[11] Πράγματι, τέσσερις ημέρες αργότερα οι έγκλειστοι του συνοικισμού Χιρς συγκεντρώνονται στη συναγωγή στις 11 π.μ. Εκεί ο Κόρετς τους ανακοινώνει ότι την επόμενη μέρα θα μεταφερθούν στην Κρακοβία της Πολωνίας.[12] Ακόμη και τότε συνεχίζεται η εξαπάτηση των θυμάτων. «Στη συναγωγή του συνοικισμού καταθέσαμε τα χρήματά μας και μας έδωσαν μία επιταγή σε ζλότι, πληρωτέα σε τράπεζα στην Πολωνία. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν υπάλληλοι των εβραϊκών τραπεζών “Ένωση” και “Αμίρ”… Ο Χασσόν μας έλεγε επίσης να μη πάρουμε μαζί μας χρυσαφικά. Είχα μάθει ότι ο Χασσόν είχε συλλάβει ορισμένους και τους είχε κλέψει», θυμάται ο Λεόν Μπενμαγιόρ, που βρέθηκε στα βαγόνια μερικές αργότερα.[13] Και τη Δευτέρα 15 Μαρτίου, όπως προαναφέραμε, όλοι οι έγκλειστοι φορτώνονται στα τρένα για το Άουσβιτς.

Το διαμετακομιστικό στρατόπεδο θα μείνει άδειο για λίγες ώρες καθώς την ίδια μέρα Γερμανοί στρατιώτες, Έλληνες χωροφύλακες και Ισραηλίτες πολιτοφύλακες περικυκλώνουν τον συνοικισμό της Αγίας Παρασκευής (που βρισκόταν δίπλα στο χριστιανικό νεκροταφείο) και δίνουν στους κατοίκους του διορία είκοσι λεπτά για να μαζέψουν τα πράγματά τους. Κατόπιν οδηγούνται σαν κοπάδι στο Χιρς. Την επόμενη μέρα θα προστεθούν οι κάτοικοι του Στασιόν Τσίκο (Μικρός Σταθμός), συνοικισμός που βρισκόταν χοντρικά στην περιοχή όπου είναι τώρα ο Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός. Την Τετάρτη 17.3 φεύγει η δεύτερη αποστολή. Το στρατόπεδο Χιρς ξαναγεμίζει σχεδόν αμέσως από τη συνοικία Ρεζί Βαρδάρ (από την αριστερή πλευρά της οδού Λαγκαδά μέχρι περίπου την οδό Μιχαήλ Καλού, πάνω από τη Μοναστηρίου). Αυτοί οι άνθρωπο θα αποτελέσουν το φορτίο της τρίτης αποστολής που θα αναχωρήσει στις 19.3.

Αγωνία και αναβρασμός επικρατεί στα δύο κύρια γκέτο (πόλης και εξοχών). Στις 4 μ.μ., την ημέρα που οι κάτοικοι του Ρεζί Βαρδάρ στέλνονται στο Χιρς, μέσα στην κατάμεστη συναγωγή των Μοναστηριωτών (στην οδό Συγγρού, η μόνη συναγωγή της Θεσσαλονίκης που διασώθηκε άφθαρτη από την Κατοχή) ο αρχιραβίνος διαλύει και τις τελευταίες αυταπάτες. Όλοι οι Εβραίοι της πόλης θα εξορισθούν. Ο ομιλητής, μάλιστα, «επικαλείται τη γενναιοδωρία των πλουσίων: να βοηθήσουν να ντυθούν οι φτωχοί απ’ την κορυφή ως τα νύχια, ώστε όλοι οι Θεσσαλονικείς Εβραίοι να φθάσουν εις τον τόπον της νέας διαμονής των ντυμένοι αξιοπρεπώς, και τούτο, για να διατηρηθή, μεταξύ των άλλων Εβραίων που θα τους υποδεχτούν, η καλή φήμη της Θεσσαλονίκης. Το ακροατήριο είναι αγανακτισμένο… Ταράζονται όλοι τους, φωνασκούν, αποκαλούν τον άμυαλο ρήτορα, προδότη, πουλημένο. Έτσι αναγκάζεται να εξαφανισθή από μια κρυφή πόρτα. Όμως το εκνευρισμένο πλήθος, παραφυλάγει όλες τις εξόδους και ορμά επάνω του για να τον λυντσάρη. Μια ζώνη γεροδεμένων πολιτοφυλάκων, τον περιβάλλει, τον προστατεύει και βιαστικά τον βάζουν σ’ ένα αυτοκίνητο».[14] Για τον αρχιραβίνο χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία της Ανριέτας Μόλχο: «Πέρασε από τη γειτονιά μας, κοντά στον συνοικισμό “6”, ο αρχιραβίνος με το αμάξι του, ένα ανοιχτό παϊτόνι, και έλεγε: “No vos epantech fijos, yo esto aqui. No es nada lo que la gente esta avlando no vos sikleesh. Es una ermosura, onde vos vas ayir. Tomando ropas godras con vosotros” (“Μη φοβάστε παιδιά, εγώ είμαι εδώ. Αυτά που λέει ο κόσμος δεν είναι τίποτα. Μη στεναχωριέστε. Είναι πολύ όμορφα εκεί που θα πάτε. Πάρτε μαζί σας χοντρά ρούχα”)».[15]

Οι αποστολές συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς: 23.3, 27.3, 5.4, 7.4.[16] Φροντίζει για αυτό ο γερμανικός στρατιωτικός μηχανισμός. «Αι αμαξοστοιχίαι που εχρειάζοντο δια την μεταφοράν εζητήθησαν από την Κομμαντατούρα μεταφορών της Βέρμαχτ. Ο Μπρούννερ δεν εχρειάζετο τίποτε άλλο παρά απλώς να δηλώση πόσα βαγόνια θέλει και πότε τα θέλει», καταθέτει στη δίκη της Νυρεμβέργης ο Βισλιτσένυ[17] (προσπαθώντας, βέβαια, να φορτώσει όλη την ευθύνη στον έταιρο δήμιο). Τότε ο Κόρετς, παρακάμπτοντας τους ναζί, κάνει ένα διάβημα στον δωσίλογο πρωθυπουργό Ιωάννη Ράλλη, που επισκεπτόταν τη Θεσσαλονίκη. Τον συναντά στο μητροπολιτικό μέγαρο και κλαίγοντας τον παρακαλεί να μεσολαβήσει για να μην εξαφανισθεί η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, παράκληση στην οποία ο Ράλλης απαντά με υπεκφυγές για την αδυναμία της θέσης του.[18] Το αποτέλεσμα είναι ο Κόρετς να καθαιρεθεί από τα αξιώματά του (ήταν ταυτόχρονα και πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας) και να συλληφθεί. Στη θέση του προέδρου διορίζεται ο Αλμπάλα (διοικητής της Πολιτοφυλακής, όπως είδαμε παραπάνω), ενώ του αρχιραβίνου ο Χαΐμ Χαμπίμπ (που θα κρατήσει μια πιο αξιοπρεπή στάση απέναντι στους ναζί).[19]

Εντωμεταξύ, το άδειασμα και ξαναγέμισμα του στρατοπέδου Χιρς συνεχίζεται αμείωτο. Τώρα πια οι Εβραίοι, τόσο από το κέντρο όσο κι από τα ανατολικά, διασχίζουν σχεδόν όλη την πόλη πριν φθάσουν εκεί. «Βρέθηκε ένα καρότσι», θυμάται η Έρικα Κούνιο-Αμαρίλιο (που βρέθηκε στο Χιρς ήδη πριν την πρώτη αποστολή), «και φορτώσαμε τις βαλίτσες μας και μερικά τρόφιμα. Και ξεκινά το μικρό μας καραβάνι να διασχίσει όλη την πόλη με τα πόδια και να φθάσουμε στο συνοικισμό του Χιρς ύστερα από δύο ή τρεις ώρες. Σπρώχναμε το καρότσι και προχωρούσαμε με σκυφτό το κεφάλι».[20] Παρόμοια η περιγραφή του Λεόν Μπενμαγιόρ: «Ήλθαν ένα πρωί, χτύπησαν την πόρτα μας, μας διέταξαν να σηκωθούμε, να μαζέψουμε τα πράγματά μας και να φύγουμε. Φορτώσαμε λοιπόν τις αποσκευές μας σ’ ένα κάρο, που είχαμε νοικιάσει τρεις-τέσσερις οικογένειες από κοινού, και ξεκινήσαμε. Στο κάρο αυτό καθίσαμε και τον ηλικιωμένο πατέρα μου. Ανεβήκαμε την οδό Ιταλίας, στρίψαμε αριστερά στην οδό Κωνσταντινουπόλεως, συνεχίσαμε διασχίζοντας την Εγνατία, τη Μοναστηρίου και τη Γιαννιτσών και τέλος φτάσαμε στου Βαρώνου Χιρς».[21] Η παραμονή στο Χιρς, για την πλειοψηφία, περιορίζονταν από μια-δυο μέρες έως λίγες ώρες. «Δεν μείναμε λοιπόν καθόλου στους Βαρώνου Χιρς. Φθάσαμε εκεί βράδυ και φύγαμε την άλλη μέρα το πρωί», λέει η Ανριέτα Μόλχο.[22]

Και τα τρένα φεύγουν ασταμάτητα: 10.4, 13.4, 16.4, 20.4, 22.4, 28.4, 3.5, 9.5. Σε λιγότερο από δύο μήνες η Θεσσαλονίκη έχει αδειάσει από τον εβραϊκό πληθυσμό της. Την 1.6 αναχωρεί μια ιδιαίτερη αποστολή 820 ατόμων. «Είναι οι προνομιούχοι… μέλη του συμβουλίου και των διαφόρων κοινοτικών επιτροπών που συνειργάσθησαν για την οργάνωση της αναγκαστικής εξόδου: καθηγηταί, κοινοτικοί υπάλληλοι, όλοι όσοι απετέλεσαν τους εκλεκτούς του εβραϊκού πληθυσμού». Τους είχαν υποσχεθεί ότι θα τους μεταφέρουν στο Τερέζιενστατ, το στρατόπεδο συγκέντρωσης που οι ναζί χρησιμοποιούσαν ως βιτρίνα κι όπου οι συνθήκες ήταν πολύ καλύτερες από τα στρατόπεδα εξόντωσης. Τους έστειλαν κατευθείαν στα κρεματόρια του Μπιρκενάου. Οι μόνοι που μπήκαν σε τρένα αλλά δεν στάλθηκαν στο Άουσβιτς ήταν αυτοί που έφυγαν στις 2.8 και στάλθηκαν στο Μπέργκεν-Μπέλσεν. Πρόκειται για 367 Εβραίους με ισπανική υπηκοότητα και 74 με ελληνική, ανάμεσα στους οποίους κι ο Κόρετς (ο οποίος θα πεθάνει εκεί από τύφο). Η τελευταία αποστολή (10.8) περιλαμβάνει 1.800 ανύπαντρους άντρες που είχαν επιζήσει από τα καταναγκαστικά έργα στα οποία είχαν σταλθεί όταν άρχισαν οι εκτοπίσεις. Συνολικά 45.650 Εβραίοι στάλθηκαν από τη Θεσσαλονίκη στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου και 441 στο Μπέργκεν-Μπέλσεν. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν και 2.000 περίπου από τη Φλώρινα, τη Βέροια, το Διδυμότειχο, το Σουφλί και την Ορεστιάδα.[23]

Παραπομπές:

[1] Μίκαελ Μόλχο – Ιωσήφ Νεχαμά, In Memoriam: Αφιέρωμα εις μνήμην των Ισραηλιτών θυμάτων του ναζισμού εν Ελλάδι, μτφρ. Γ. Ζωγραφάκης, 2^η έκδ., Ισραηλιτική Κοινότης Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1976, σ. 108.

[2] http://calendar.alterthess.gr/content/επιβάλλονται-τα-πρώτα-μέτρα-κατά-των-εβραίων.

[3] Ρένα Μόλχο, Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης 1856-1919: Μια ιδιαίτερη κοινότητα, Θεμέλιο, Αθήνα 2006, σ. 111.

[4] Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 96-97.

[5] Γιομτώβ Γιακοέλ, Απομνημονεύματα 1941-1943, Ίδρυμα Ετς Αχάιμ – Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1993, σ. 121.

[6] Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 92.

[7] Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 118.

[8] Γιομ. Γιακοέλ, Απομνημονεύματα 1941-1943,ό.π., σ. 121-122.

[9] Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 91-92.

[10] Γιομ. Γιακοέλ, Απομνημονεύματα 1941-1943,ό.π., σ. 122.

[11] Σπύρος Κουζινόπουλος, Υπόθεση Αλόις Μπρούνερ: Ο δήμιος των 50.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης, Ιανός, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 56-57.

[12] Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 107.

[13] Έρικα Κούνιο-Αμαρίλιο – Αλμπέρτος Ναρ, Προφορικές Μαρτυρίες Εβραίων της Θεσσαλονίκης για το Ολοκαύτωμα, Ίδρυμα Ετς Αχάιμ – Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1998, σ. 306.

[14] Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 109-110.

[15] Έρ. Κούνιο-Αμαρίλιο – Αλ. Ναρ, Προφορικές Μαρτυρίες Εβραίων…, ό.π., σ. 115-116.

[16] Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Επίμετρο στο Έρ. Κούνιο-Αμαρίλιο – Αλ. Ναρ, Προφορικές Μαρτυρίες Εβραίων…, ό.π., σ. 478.

[17] Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, Το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ελλάδος 1941-1944, Εστία, Αθήνα 1996, σ. 29.

[18] Πολ. Ενεπεκίδης, Το Ολοκαύτωμα…, ό.π., σ. 34-37.

[19] Φρ. Αμπατζοπούλου, Επίμετρο στο Έρ. Κούνιο-Αμαρίλιο – Αλ. Ναρ, Προφορικές Μαρτυρίες Εβραίων…, ό.π., σ. 478· Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 120.

[20] Έρικα Κούνιο-Αμαρίλιο, Πενήντα χρόνια μετά…: Αναμνήσεις μιας Σαλονικιώτισσας Εβραίας, 2^η έκδ., Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1996, σ. 56.

[21] Έρ. Κούνιο-Αμαρίλιο – Αλ. Ναρ, Προφορικές Μαρτυρίες Εβραίων…, ό.π., σ. 305.

[22] Έρ. Κούνιο-Αμαρίλιο – Αλ. Ναρ, Προφορικές Μαρτυρίες Εβραίων…, ό.π., σ. 115.

[23] Φρ. Αμπατζοπούλου, Επίμετρο στο Έρ. Κούνιο-Αμαρίλιο – Αλ. Ναρ, Προφορικές Μαρτυρίες Εβραίων…, ό.π., σ. 478-479· Μ. Μόλχο – Ι. Νεχαμά, In Memoriam…, ό.π., σ. 121-122.

To αφιέρωμα αναπτύσσεται στον παρακάτω σύνδεσμο

http://calendar.alterthess.gr/

Άλλη μια φορά το ΥΠΕΚΑ ψεύδεται

odysseas — Tue, 06 Mar 2012 05:34:43 +0000

Σε συνέχεια της μελέτης των εγγράφων που αναφέρονται στην προκήρυξη του διαγωνισμού για την εκμίσθωση του μεταλλευτικού χώρου στην περιοχή των Κρουσσίων – και πέρα από την θετική γνωμοδότηση που παρείχε η Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς με την υπογραφή του Αντιπεριφερειάρχη κ. Γκουντενούδη – παραθέτουμε το απαντητικό έγγραφο της ΙΣΤ΄ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών αρχαιοτήτων με ΑΠ ΙΣΤ’ ΕΠΚΑ/Α/7636 και ημερομηνία 11/08/2011.

Από το έγγραφο αυτό γίνεται φανερό πως το ΥΠΕΚΑ έχει βαλθεί να μας αποδείξει πόσο πρόχειρα και πόσο ανεύθυνα χειρίστηκε ως τώρα το θέμα της εκμίσθωσης του μέλλοντος όχι απλά της περιοχής των Κρουσσίων αλλά και την εκμίσθωση του μέλλοντος των παιδιών μας. Το υπουργείο αναφέρει ότι έχει θετικές γνωμοδοτήσεις και αναφέρει χαρακτηριστικά κάποια έγγραφα από διάφορους εμπλεκόμενους φορείς.

Το ίδιο αυτό έγγραφο αναφέρεται ως θετική γνωμοδότηση στην απάντηση που απέστειλε το ΥΠΕΚΑ στην σχετική επερώτηση που υπέβαλλε η Βουλευτής Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ κ. Λίτσα Αμμανατίδου και στην οποία το ΥΠΕΚΑ βεβαιώνει ότι έχει λάβει την σύμφωνη γνώμη όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Το συγκεκριμένο έγγραφό της ΙΣΤ΄ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών αρχαιοτήτων αναφέρει αυτολεξεί:

“Προκειμένου να απαντήσουμε στο ανώτερο σχετικό, που αφορά στη γνωμοδότηση επί της εκμίσθωσης δημόσιων μεταλλευτικών χώρων του Ν. Κιλκίς σας γνωρίζουμε ότι πρέπει να προηγηθεί αυτοψία από υπάλληλο της Υπηρεσίας μας στην περιοχή ενδιαφέροντος σας.

Για τον λόγο αυτόν παρακαλούμε να έρθετε σε επικοινωνία με την υπηρεσία μας για τον καθορισμό ημέρας αυτοψίας.”

Όσες φορές και εάν το διαβάσαμε, θετική γνωμοδότηση δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε πουθενά. Για άλλη μια φορά το ΥΠΕΚΑ αποδεικνύει ότι όχι μόνο δεν είναι διατεθειμένο να ακούσει την τοπική κοινωνία αλλά δεν μπαίνει στον κόπο να διαβάσει τις απαντήσεις που του έχουν στείλει οι φορείς που το ίδιο “ρώτησε”, φυσικά αγνοώντας τους πάντες γύρω του.

Όλη η κοινωνία του Ν. Κιλκίς δεν θα πρέπει να αφήσει να περάσει η αυθαιρεσία του ΥΠΕΚΑ που με ευχολόγια και ωραιολόγια προσπαθεί να μας πείσει ότι δεν είναι ελέφαντας και ας τον μαρτυράνε οι ζημιές που αφήνει πίσω του κάθε του βήμα.

Το Ευ Ζην της παλιάς Θεσσαλονίκης

odysseas — Thu, 16 Feb 2012 06:09:47 +0000

Την Κυριακή 19 Φεβρουαρίου 2012 ο Σύνδεσμος Ξεναγών Θεσσαλονίκης θα πραγματοποιήσει περίπατο – ξενάγηση στο Ιστορικό Κέντρο της πόλης, με την ευκαιρία του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Τουριστικού Ξεναγού (21^η Φεβρουαρίου).

Η εκδήλωση, με τίτλο «Το Ευ Ζην της παλιάς Θεσσαλονίκης» πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού, Παιδείας και Τουρισμού του Δήμου Θεσσαλονίκης και εντάσσεται στο πλαίσιο των δράσεων του Φεστιβάλ Γαστρονομίας Θεσσαλονίκης.

Η ξενάγηση θα περιλαμβάνει επίσκεψη σε χαρακτηριστικά σημεία και αναφορές στην Θεσσαλονίκη του χθες, σε σχέση με την ψυχαγωγία και την γαστρονομία.

Σημείο συνάντησης θα είναι η είσοδος της νέας προβλήτας στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, στις 10:00 π.μ.

Ο περίπατος θα καταλήξει στο Κέντρο Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης (Μέγαρο Μπίλλη, Πλατεία Ιπποδρομίου), όπου θα πραγματοποιηθεί προβολή οπτικού υλικού, σχετικού με τα ήθη και τα έθιμα των κοινοτήτων της πόλης.

Η συμμετοχή στην εκδήλωση θα είναι δωρεάν και θα είναι δυνατή μόνον κατόπιν εκδήλωσης ενδιαφέροντος στο τηλεφωνικό νούμερο 6944 411994 – κ. Φωτεινή Λυκισά. Στην ξενάγηση μπορούν να λάβουν μέρος περίπου 100 άτομα.

Δηλώσεις συμμετοχής θα γίνονται δεκτές έως και την Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου 2012.

Χορηγοί της εκδήλωσης είναι η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, η Αρμένικη Κοινότητα Θεσσαλονίκης, ο Γυναικείος Αγροτικός Συνεταιρισμός «Άγιος Αντώνιος», τα Ζαχαροπλαστεία «Τερκενλής», η Εταιρία Αρτοζαχαροπλαστικής και catering «Εστία», η Εταιρία catering «Chef Stories» και ο Αμπελουργικός Οίκος «Καζάκη».

Μεταλλευτικό συγκρότημα Θάσου: Άγνοια ή εγκληματική αδιαφορία;

odysseas — Tue, 10 Jan 2012 13:32:50 +0000

Της Ειρήνης Κοντογεωργίου,Φωτογραφίες: Νίκος Καϊδης & αρχείο Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Κάστρο»

«Τούτο μόνο να ξέρεις:
Ό,τι σώσεις μες στην αστραπή
καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει»
Οδυσσέας Ελύτης, «Άξιον Εστί»

Προχωρώντας σε στοιχειώδη δημοσιογραφική έρευνα για το συγκρότημα «Μεταλλεία – Παλατάκι» της Θάσου, ένα από τα πρώτα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει κανείς είναι ότι δεν έχουμε συνείδηση του θησαυρού που η Ιστορία μας κληροδότησε. Δεν υπάρχει διαφορετική εξήγηση για την απαξίωση ενός βιομηχανικού μνημείου που ενώ θα μπορούσε να αναδειχθεί σε σημαντικό επιστημονικό, πολιτισμικό και τουριστικό κέντρο ευρωπαϊκής εμβέλειας, προωθείται ο «τεμαχισμός» και η κερδοσκοπική εκμετάλλευσή του. Ή μήπως υπάρχει;

Συζητώντας με τον Επίκουρο Καθηγητή Πολεοδομίας στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο Εθνικό Μετσόβιο Νίκο Μπελαβίλα, έναν από τους εγκυρότερους μελετητές των βιομηχανικών μνημείων στην Ελλάδα, αντιλαμβάνεσαι ότι το συγκεκριμένο μεταλλευτικό συγκρότημα είναι από τα σημαντικότερα της Ανατολικής Μεσογείου! Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνεται και από τις κατά καιρούς γνωμοδοτήσεις αρμόδιων κρατικών φορέων (βλ. πίνακα). Μαθαίνεις επίσης ότι θα μπορούσε να αναδειχθεί σε ελκυστικό προορισμό πολιτιστικού, τουριστικού κι επιστημονικού ενδιαφέροντος. Μελετώντας σχετικές διεθνείς Χάρτες όπως π.χ. τη Χάρτα του Nizhny Tagil για τη Βιομηχανική Κληρονομιά ή τη Χάρτα του Πολιτισμικού Τουρισμού, συνειδητοποιείς το εύρος και την ποιότητα των αναπτυξιακών δράσεων που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν καθώς και τα σημαντικότατα και μακροπρόθεσμα οφέλη για ολόκληρο το Νομό Καβάλας.

Η αξία του μνημείου είναι γνωστή στους μελετητές του ΥΠΠΟ, του ΕΜΠ, του ΙΓΜΕ. Το Δημοκρίτειο αλλά και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο εκδήλωσαν ενδιαφέρον για την ανάδειξη και αξιοποίησή του ως φορείς που με την τεχνογνωσία και την εγκυρότητά τους θα μπορούσαν να απορροφήσουν κονδύλια για ποιοτικές επενδύσεις, που μεταξύ των άλλων θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μόνιμες θέσεις εργασίας. Εξαιρετικά διδακτορικά και μελέτες έχουν εκπονηθεί. Κι ενώ θα περίμενε κανείς μετά από τέτοια επιστημονική κινητοποίηση η τοπική αυτοδιοίκηση να αδράξει τις ευκαιρίες, συνέβη ακριβώς το αντίθετο: έχει αδρανήσει σε τέτοιο βαθμό, που αναρωτιέσαι αν πράγματι ενδιαφέρεται για τη διατήρηση του μνημείου. Όπως μάλιστα θα διαβάσετε σε διπλανή στήλη, ενώ το θέμα έφτασε πέρυσι στο ευρωκοινοβούλιο από τον Μιχάλη Τρεμόπουλο και η ευρωπαϊκή επιτροπή απάντησε ότι οι όροι για την αξιοποίηση πληρούνται αρκεί να ενδιαφερθούν οι αρχές της αυτοδιοίκησης, ο κ. Τρεμόπουλος τις περιμένει ακόμη. Και όχι μόνο: Εδώ και λίγους μήνες η περιοχή, και πάλι λόγω ολιγωρίας, εντάχθηκε στο μητρώο ακινήτων της «Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε.» (ΕΤΑ), δηλαδή του φορέα που στο πλαίσιο του μεσοπρόθεσμου θα εκμεταλλεύεται τουριστικά ακίνητα του δημοσίου, με στόχο τη μείωση του ελληνικού χρέους. Ο συγκεκριμένος χώρος μάλιστα χαρακτηρίζεται από την ΕΤΑ «Κτήμα Λιμεναρίων: Εδαφική έκταση μετά παραδοσιακού κτίσματος» (http://www.etasa.gr/page.aspx?itemID=SPG184). Πρόκειται για πλήρη απαξίωση του χώρου εν όψει επιχειρηματικής εκμετάλλευσής του και μάλιστα υπό τις επείγουσες διαδικασίες του μεσοπρόθεσμου! Ποια επιστημονική, νομική, αισθητική ή ηθική βάση έχει ένας τέτοιος υποβιβασμός; Πώς βρέθηκε ένα μνημείο αυτής της αξίας να κινδυνεύει να γίνει βορά μικρόπνοων «φαστ – τρακ» κερδοσκοπικών σχεδίων; Με βάση ποια λογική και ποιο δίκαιο θα πρέπει να θυσιαστεί ο ούτως ή άλλως αδικημένος αυτός τόπος για τον εξευμενισμό των «αγορών» και της τοκογλυφικής τους επιδρομής;

Είναι προφανές πως η άγνοια και η αδιαφορία μπορεί να οδηγήσει σε κινήσεις πανικού, αντίθετες σε κάθε έννοια σεβασμού της πολιτιστικής κληρονομιάς όπως αυτή ορίζεται και προωθείται από διεθνείς οργανισμούς, αντίθετη σε κάθε σύγχρονη αντίληψη για τη λειτουργία των μνημείων και την ανάπτυξή τους ως ζωντανά κύτταρα των τοπικών κοινωνιών: «Να το δώσουμε το Παλατάκι σε ιδιώτη για να μην καταρρεύσει», είναι το επιχείρημα και αναφέρεται στον συζητήσιμο κίνδυνο κατάρρευσης του βράχου πάνω στον οποίο αυτό είναι χτισμένο. Γίνεται μάλιστα επίκληση αυτού του κινδύνου τη στιγμή που ο Δήμος Θάσου είναι έτοιμος να δαπανήσει περισσότερα από ένα εκατομμύριο ευρώ για νέο Δημαρχείο! (Παρεμπιπτόντως ας αναφέρουμε ότι επίσης λόγω ολιγωρίας του Δήμου κινδυνεύει να περάσει στην ΚΕΔ και το «Μικρό Παλατάκι», που ανήκει στο ίδιο συγκρότημα). Όπως τονίζει ο κ. Μπελαβίλας αυτές οι λογικές οδηγούν σε επικίνδυνες ατραπούς. Εξάλλου η πολυκριτηριακή ανάλυση του ΙΓΜΕ απορρίπτει τέτοιους είδους ξεπερασμένες και κοντόφθαλμες λύσεις.

Πραγματικά αναπτυξιακές και μακρόπνοες πολιτικές που δεν υποβιβάζουν την Ιστορία και την αξιοπρέπειά μας υπάρχουν. Αρκεί να αποφασίσουμε να τις διεκδικήσουμε τώρα, «με πάθος και ιστορική συνείδηση», όπως προτείνει ο κ. Μπελαβίλας. Σε μια τέτοια οργανωμένη προσπάθεια Περιφέρεια, Δήμος και τοπική κοινωνία θα βρούμε συμπαραστάτες. Προς το παρόν ας κρατήσουμε τη φράση του πρώην Πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης και συγγραφέα Γιώργου Γραμματικάκη: «Πριν από λίγα χρόνια ο δραστήριος Πολιτιστικός Σύλλογος στα Λιμενάρια της Θάσου με κάλεσε για μια ομιλία. Έτσι εκτός απ’ τη λαχτάρα των ανθρώπων για το καλύτερο γύρω από τον πολιτισμό, γνώρισα κι αυτό το αρχιτεκτονικό αριστούργημα, που είναι γνωστό σαν Παλατάκι. Έχει τέτοια ομορφιά, ιστορία και ιδιαιτερότητα, που δεν μπορώ να φανταστώ άλλη χρήση του εκτός απ’ τη σωστή συντήρησή του και την ανάδειξή του μέσα στο ενιαίο σύνολο της σπουδαίας ιστορικής, αρχιτεκτονικής και βιομηχανικής κληρονομιάς του μεταλλευτικού συγκροτήματος».

Μελέτες, χαρακτηρισμοί και χαμένες ευκαιρίες

· Έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Νεοτέρων Χρόνων (περιλαμβάνεται στη σχετική λίστα του Υπ. Πολιτισμού, http://www.culture.gr/2/21/213/21304n/g213dn01.html) και «έργο τέχνης που χρειάζεται ειδική κρατική προστασία» (ΥΠΠΕ/ΔΙΛΑΠ/Γ896/20565/30-4-82 & ΦΕΚ713/τβ/27-9-82).
Επίσης βλ. ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/3431/59889/6-12-1994 ΦΕΚ946Β/21-12-1994 (για το «Μικρό Παλατάκι»)

· Έχει χαρακτηριστεί ως «ιστορικός τόπος», ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/77766/219/6-10-2006. Στην ίδια περιοχή εντοπίστηκαν ευρήματα αρχαίας μεταλλευτικής δραστηριότητας.

Η πλήρης έρευνα, ανάλυση και καταγραφή των κτιρίων έχει γίνει από το ΥΠΠΟ-4η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων (κ. Ανέζω Μέντζα), από το ΙΓΜΕ Περιφ. Μονάδας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης (κ. Νίκος Επιτρόπου) και από το ΕΜΠ στο ερευνητικό πρόγραμμα «Ιστορικά Μεταλλεία στο Αιγαίο 19ος-20ος αιώνας» (Ν.Μπελαβίλας, Λ. Παπαστεφανάκη, Α.Ζ. Φραγκίσκος, Δ.Μαυροκορδάτου, Μ. Μπαλοδήμου).

Οι μελέτες έχουν δημοσιευθεί στο «Ιστορικά Μεταλλεία στο Αιγαίο 19ος-20ος αιώνας, Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου», Μήλος 2003, ΠΙΟΠ, Αθήνα 2005 και στο «Ορυχεία στο Αιγαίο-Βιομηχανική Αρχαιολογία στην Ελλάδα», Εκδόσεις Μέλισσα, Αθήνα 2009.

· Η μελέτη του ΙΓΜΕ: «Καινοτόμες Τεχνολογικές – Τεχνικές Καταγραφής & Αξιοποίησης Απορριμμάτων Μεταλλευτικής και Μεταλλουργικής Βιομηχανίας & Εγκαταλειμμένων Δημοσίων Μεταλλείων. Πιλοτικές Εφαρμογές», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα», Γ’ Κ.Π.Σ.

ΝΙΚΟΣ ΜΠΕΛΑΒΙΛΑΣ: Η άναρχη τουριστική ανάπτυξη δεν είναι λύση

Ο επίκουρος καθηγητής Πολεοδομίας του Μετσόβειου προτείνει ως παραδειγματικές λύσεις τις περιπτώσεις του Λαυρίου και της Ερμούπολης

Το Παλατάκι, συνολικά ως ολοκληρωμένο μεταλλευτικό συγκρότημα με τις εγκαταστάσεις, τις στοές και το γύρω τοπίο είναι ένα από τα πλέον σημαντικά βιομηχανικά-μεταλλευτικά συγκροτήματα της Ανατολικής Μεσογείου, που μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερα στον τόπο με μια ήπια τουριστική ανάπτυξη που θα σέβεται και θα αναδεικνύει το μνημείο, παρά με μια άναρχη ανάπτυξη, που εν τέλει μπορεί να υποβαθμίσει τον τόπο, τονίζει ο επίκουρος καθηγητής Πολεοδομίας του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου Νίκος Μπελαβίλας.

Η συνέντευξη στην Ειρήνη Κοντογεωργίου

- Κύριε Μπελαβίλα, με βάση τα διεθνή επιστημονικά κριτήρια, πώς θα χαρακτηρίζατε το συγκεκριμένο συγκρότημα/μνημείο;

«Κατά τη γνώμη μου το μεταλλευτικό συγκρότημα της Θάσου, με τα κτίρια, τις εγκαταστάσεις του, τις στοές και το τοπίο γύρω του, είναι από τα πλέον σημαντικά βιομηχανικά-μεταλλευτικά συγκροτήματα τα οποία διασώζονται ακέραια στην ιστορική τους μορφή στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε εθνικό επίπεδο ανήκει στην ενότητα των κορυφαίων μνημείων βιομηχανικής αρχαιολογίας μεταλλείων-ορυχείων μαζί με τον εναέριο σιδηρόδρομο και τα σμυριδωρυχεία Απειράθου-Κορώνου της Νάξου, το θειωρυχείο στο Παλιόρεμμα της Μήλου, τα μεταλλεία σιδήρου στο Μέγα Λειβάδι και Κουταλά της Σερίφου και το Λαύριο.
Σύμφωνα με τις διεθνείς χάρτες του ICOMOS τη Διεθνή Χάρτα για τη Βιομηχανική Κληρονομιά του Nizhny Tagil (2003) και τις προδιαγραφές του TICCIH (The International Committee for the Conservation of the Industrial Heritage) το μεταλλευτικό συγκρότημα της Θάσου συγκροτεί όσον αφορά την ακεραιότητα, την αυθεντικότητα, τη μοναδικότητα σε εθνικό επίπεδο και ίσως σε περιφερειακό ένα πλήρες μνημείο άξιο προς διάσωση και προστασία. Αυτό φαίνεται και από τις επάλληλες κηρύξεις του από το ΥΠΠΟ».

- Ικανοποιεί όρους αξιοποίησης/αναβάθμισης μνημείων όπως π.χ. το Γεω-Μεταλλευτικό, Ιστορικό και Περιβαλλοντικό Πάρκο της Σαρδηνίας ή Το Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου;

«Με τα πιο πάνω δεδομένα ικανοποιεί πλήρως τους όρους αξιοποίησης/αναβάθμισης στις κατευθύνσεις που έχουμε από τα άλλα αντίστοιχα παραδείγματα στο Λαύριο, στη Σαρδηνία (Ιταλία), στη Μάντσα (Ισπανία), στην Ίντρια (Σλοβενία), στο Ρουρ (Γερμανία), στο Λε Κρεσώ (Γαλλία), στο Αίρον Μπριτζ (Μεγάλη Βρεττανία). Αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι η ανάγκη διατήρησής του και ανάδειξής του ως ενότητας, κτιρίων, εγκαταστάσεων, στοών και τοπίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις θεωρείται προβληματική η αποσπασματική ανάδειξη και απαράδεκτος ο «τεμαχισμός» του συγκροτήματος. Ειδικά στην περίπτωση των Λιμεναρίων το Κτίριο Διοίκησης της Spiedel παίζει κεντρικό ρόλο στην κατανόηση όλου του βιομηχανικού-μεταλλευτικού συμπλέγματος. Ταυτόχρονα αποτελεί εμβληματικό δείγμα της αρχιτεκτονικής των κτιρίων διοίκησης και των διευθυντικών επαύλεων στις μεταλλευτικές αποικίες των νησιών του Αιγαίου. Στις 130 περίπου ενότητες ανάλογων μνημείων του Αιγαίου σώζονται μόλις τρεις περιπτώσεις τέτοιων κτιρίων. Η Έπαυλις-Διοικητήριο Σερπιέρι της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου, η Έπαυλις-Διοκητήριο Γκρώμμαν της Εταιρείας Σέριφος-Σπηλιαζέζα στο Μέγα Λειβάδι Σερίφου και το «Παλάτι» της Spiedel στα Λιμενάρια της Θάσου».

- Τί θα μπορούσε να αποφέρει η σύμφωνη με τα διεθνή/ευρωπαϊκά πρότυπα αξιοποίησή του στην τοπική κοινωνία;

«Δεν χρειάζεται επιστημονική γνώση για να αντιληφθεί κανείς την τεράστια ποιοτική διαφορά ανάμεσα αφ’ ενός στα παραδείγματα που αναφέρθηκαν πιο πάνω, τα οποία έχουν αναζωογονήσει κοινότητες και πόλεις, τις έχουν αναδείξει διεθνώς και έχουν οδηγήσει σε μία αρμονική με την ιστορία και το περιβάλλον κοινωνική ανάπτυξη και στα άλλα παραδείγματα προς αποφυγή, αυτά της άναρχης τουριστικής ανάπτυξης. Μίας ανάπτυξης η οποία βυθίζει τους τόπους στη διεθνή απαξίωση και διαρκή υποβάθμιση».

- Πώς θα χαρακτηρίζατε την παραχώρησή του σε ιδιώτη για εκμετάλλευσή του ως ξενοδοχειακή μονάδα στο πλαίσιο του μεσοπρόθεσμου; Μπορεί κατά τη γνώμη σας μια τέτοια παραχώρηση να νομιμοποιηθεί λόγω πιθανού κινδύνου κατάρρευσής του;

«Η ήπια τουριστική ανάδειξη του κτιρίου είναι συμβατή στο πλαίσιο ανάπτυξης ενός υπαίθριου μουσείου (open air museum) , ενός γεωπάρκου η/και ενός μεταλλευτικού αρχαιολογικού πάρκου όπου το «Παλάτι» συνεχίζει να κατέχει τον βασικό εκπαιδευτικό, μουσειολογικό και ιστορικό ρόλο.

Η παραχώρηση του για μία κερδοσκοπική δραστηριότητα η οποία το απομονώνει από τα υπόλοιπα μνημεία και κατάλοιπα ουσιαστικά το θέτει σε άμεσο κίνδυνο. Η απουσία ενιαίου σχεδιασμού για το μέλλον του χώρου και για την συνολική επιστημονική αντιμετώπιση του ζητήματος της ανάδειξης του, δείχνει μάλλον διάθεση λεηλασίας ενός ελκυστικού αρχιτεκτονήματος με μοναδικό στόχο την άντληση άμεσου κέρδους από αυτό.

Το επιχείρημα της παραχώρησης λόγω του κινδύνου κατάρρευσης, αντιλαμβάνεται κανείς ότι μας οδηγεί σε επικίνδυνες ατραπούς. Μνημεία κλασικά, ελληνιστικά, βυζαντινά και νεώτερα κινδυνεύουν με κατάρρευση εδώ. Αλλά όχι μόνον εδώ. Και στην Ιταλία, στη γειτονική Τουρκία, στη Συρία, στην Αίγυπτο. Ας φανταστούμε τι θα συμβεί αν ο όρος της στατικής επάρκειας αρχίσει να τίθεται ως κριτήριο προκειμένου να αποφασίζουν οι εθνικές κυβερνήσεις την πώληση τους ή όχι!»

- Ποιες κινήσεις από πλευράς τοπικής κοινωνίας θα προτείνατε για την άμεση προστασία του κατ’ αρχήν και την αξιοποίησή του σε δεύτερο χρόνο;

«Ότι σώθηκε στο Λαύριο, στην Ερμούπολη αλλά και σε όλη την Ελλάδα– όλα αυτά που μας κάνουν σήμερα υπερήφανους μέσω της ανάδειξης τους – σώθηκε χάρη στο πάθος και την ιστορική συνείδηση των τοπικών κοινωνιών. Από τις δύο αυτές πόλεις αξίζει να διδαχθούμε καθώς διέσωσαν τα μνημεία τους μέσα στις συνθήκες της κατάρρευσης και της αποβιομηχάνισης το 1990-1994, μέσα σε ένα άγριο σκηνικό φτώχειας και απολύσεων, με τοπικά ποσοστά ανεργίας που άγγιζαν το 50% λόγω της παύσης λειτουργίας των εργοστασίων. Στο μεν Λαύριο οι κάτοικοι τη στιγμή της πώλησης του κεντρικού εργοστασίου των 250 στρεμμάτων και των 41 κτιρίων της Γαλλικής Εταιρείας σε ιδιώτες, κατέλαβαν τον χώρο, έκλεισαν τις πύλες, διέσωσαν τα αρχεία και τα μηχανήματα. Μετά από μία μεγάλη κινητοποίηση που διήρκεσε δύο χρόνια, το ΥΠΠΟ εξαγόρασε τον χώρο και τον παραχώρησε στο ΕΜΠ. Σήμερα εκεί έχουμε το καλύτερο ζωντανό μνημείο βιομηχανικής αρχαιολογίας στην Ελλάδα, το Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου. Στην Ερμούπολη ο Δήμος παρακινούμενος από τις δράσεις των τοπικών λογίων, δέσμευσε τα εργοστάσια Κατσιμαντή, Αναιρούση, Κορνηλάκη και Βελισσαρόπουλου. Τα εξαγόρασε σταδιακά με ευρωπαϊκά και εθνικά κονδύλια. Σήμερα σε αυτά λειτουργούν το Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης με τα εργαστήρια του και τις συλλογές του όπως και η βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου».

Η ερώτηση του Μιχάλη Τρεμόπουλου στην Ευρωβουλή

Στις 10 Μαρτίου 2010 ο ευρωβουλευτής Μιχάλης Τρεμόπουλος καταθέτει ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με θέμα την προστασία του μνημείου. Η ερώτηση έχει ως εξής:

«Θέμα: Προστασία αρχιτεκτονικού – μεταλλευτικού μνημείου στη Θάσο

Το κτίριο με το προσωνύμιο «Παλατάκι» κτίστηκε το 1903 στα Λιμενάρια της Θάσου, από το Γερμανού επιχειρηματία εξορύξεων F. Speidel και σε σχέδια του ιταλού αρχιτέκτονα Pietro Arigoni. […]Το συγκρότημα λειτούργησε μέχρι το 1962 και σώζεται σήμερα σε σχετικά καλή κατάσταση.Παρά τις μελέτες και παρεμβάσεις του ΙΓΜΕ κατά τις τελευταίες δεκαετίες, το αρχιτεκτονικό μνημείο παραμένει ουσιαστικά απροστάτευτο και κινδυνεύει με άμεση κατάρρευση λόγω διάβρωσης του εδάφους κάτω από τα θεμέλιά του. Τοπικοί σύλλογοι και οικολογικές οργανώσεις κάνουν έκκληση για τη διάσωσή του και τη μετατροπή του σε μεταλλευτικό μουσείο, κέντρο οικοτουρισμού και κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

Ερωτάται η Επιτροπή:

1. Τι μέτρα προτίθεται να λάβει ώστε το «Παλατάκι» Λιμεναρίων Θάσου να προστατευτεί και να αναδειχθεί μαζί με τα μεταλλευτικά μνημεία της ευρύτερης περιοχής, ως μνημειακό σύνολο ευρωπαϊκής και διεθνούς σημασίας;

2. Είναι δυνατό στα μέτρα αυτά να περιληφθεί και η ενθάρρυνση της διακρατικής συνεργασίας Γερμανίας – Ελλάδας για την ανάδειξη του μνημείου ως «συμβόλου» καλών σχέσεων των δύο χωρών, σε αντιστάθμιση και των πρόσφατων αντιμαχιών που προκάλεσε στην κοινή γνώμη των δύο χωρών η πρόσφατη δημοσιονομική κρίση στην Ελλάδα;»

Η απάντηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έρχεται στις 7 Μαϊου 2010. Αφού διευκρινίζει πως η ίδια δεν έχει αρμοδιότητα άμεσης παρέμβασης, σημειώνει ότι: «[…] μέσω του προγράμματος πολιτισμού της η Επιτροπή ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των πολιτιστικών παραγόντων από διάφορα κράτη μέλη, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, παραδείγματος χάριν με την εκτέλεση έργων που αποσκοπούν στην προβολή χώρων με πολιτιστική σημασία ή στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, υπό τον όρο ότι πληρούνται τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στον οδηγό προγραμμάτων […]».

Σε επικοινωνία μας με το Γραφείο Τύπου των Οικολόγων Πράσινων (1/12/2011), σχετικά με την πλήρωση των συγκεκριμένων κριτηρίων και προϋποθέσεων, η απάντηση ήταν η εξής (οι υπογραμμίσεις δικές μας):

«Για το συγκεκριμένο μνημείο υπάρχουν πράγματι προϋποθέσεις ένταξης σε συγκεκριμένα προγράμματα πολιτιστικού προσανατολισμού, όπως και συνεργασίας με πολιτιστικούς παράγοντες από διάφορα κράτη μέλη. Δυστυχώς, αυτό που δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα είναι το ενδιαφέρον από κάποιον Ελληνικό εθνικό ή τοπικό φορέα της τοπικής αυτοδιοίκησης (Δήμο ή Περιφέρεια), ώστε να αναλάβει την πρωτοβουλία και να ετοιμάσει κάποια σχετική αίτηση! Ως Οικολόγοι Πράσινοι, εργαζόμαστε πάνω σε μια πρόταση που επιδιώκει να εξασφαλίσει χρηματοδότες, με τη βοήθεια και των Γερμανών Πράσινων, από ξένα δημόσια ιδρύματα κυρίως, αλλά και τους απογόνους της οικογένειας Speidel, με στόχο να αποτελέσει το Παλατάκι μνημείο ελληνογερμανικής φιλίας και συνεργασίας, αλλά και μουσείο του Θασιακού και Μεσογειακού περιβάλλοντος. Και αυτό επειδή γνωρίζουμε τα σχέδια προώθησης της ξενοδοχειακής αξιοποίησης του χώρου από ιδιώτη. Ωστόσο, χωρίς το ενδιαφέρον του Δήμου Θάσου και της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης ακόμη και αυτό είναι δύσκολο έως αδύνατο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι εκτός από εσάς και ορισμένες τοπικές περιβαλλοντικές και πολιτιστικές οργανώσεις, κανένας φορέας της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν έδειξε ενδιαφέρον για την πρωτοβουλία του Μ. Τρεμόπουλου να φέρει το θέμα στο ευρωκοινοβούλιο»

Πηγή: Εφημερίδα Εβδόμη

Γνωρίζουμε την ιστορία της Θεσσαλονίκης με δωρεάν ξεναγήσεις μέχρι τις 18 Δεκεμβρίου

odysseas — Thu, 01 Dec 2011 23:43:35 +0000

Δωρεάν ξεναγήσεις σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους της Θεσσαλονίκης, διεξάγονται κάθε Σάββατο και Κυριακή. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία της 1^ης Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, με σκοπό τη γνωριμία των δημοτών με τον πολιτιστικό πλούτο και την ιστορία της πόλης τους, με τη βοήθεια έμπειρων και εξειδικευμένων ξεναγών.

Οι ξεναγήσεις – περίπατοι πραγματοποιούνται κάθε Σάββατο και Κυριακή 11:00 πμ. – 13:30 μμ., σε ομάδες των 30 περίπου ατόμων, με εκκίνηση του περιπάτου από συγκεκριμένο σημείο και με συνοδεία ξεναγού. Οι ξεναγήσεις θα είναι επαναλαμβανόμενες και αναφέρονται σε πέντε θεματικές ενότητες, τον Ρωμαϊκό, Βυζαντινό, Εβραϊκό, Οθωμανικό περίπατο και τη Ρωμαϊκή Αγορά. Αναλυτικά το πρόγραμμα των ξεναγήσεων που άρχισε από τον Οκτώβρη ολοκληρώνεται ως εξής:

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 3/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β1) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 4/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 10/12/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 11/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 17/12/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 18/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.

Για περισσότερες πληροφορίες και συμμετοχές οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στο τηλέφωνο 2310268782 της 1^ης Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Υπεύθυνες προγράμματος κκ. Ασβεστά, Βογιατζόγλου.

Το «μορφωμένο» τεθωρακισμένο του Πολυτεχνείου.

odysseas — Wed, 16 Nov 2011 14:46:28 +0000

Τι έγινε το άρμα μάχης που μπήκε εκείνη τη νύχτα στο Πολυτεχνείο;

Το άρμα “υπηρέτησε” μέχρι την απόσυρσή του, σε μονάδες του Έβρου, απ΄ όπου και η φωτογραφία που κράτησε για ενθύμιο, ο στρατιώτης. Με αρκετή δόση …μαύρου χιούμορ -κατάμαυρου και ατυχούς- κάποιοι αξιωματικοί είχαν “κολλήσει” στο άρμα μάχης το παρατσούκλι“μορφωμένος”, επειδή είχε μπει στο Πολυτεχνείο! Τώρα εκτίθεται στο ΚΕΤΘ.

Η “ταυτότητα” του άρματος: ΑΜΧ-30 Γαλλικής κατασκευής. Η Ελλάδα είχε 140 Γαλλικά άρματα ΑΜΧ-30. (σ.σ. Αλήθεια υπάρχει κανείς να μας πει αν η αγορά τους έχει εξοφληθεί ή ακόμη μέχρι σημερα πληρώνουμε τα τοκοχρεωλύσια της αγοράς;)

Ο στρατιώτης ο οποίος έβγαλε αναμνηστική φωτογραφία με το έτσι κι αλλιώς ιστορικό άρμα, είχε υπηρετήσει ως πυροβολητής το 1985-1986, στην 1ηΕΜΑ, 2ηΙΛΗ στην Αλεξανδρούπολη. “Το ΑΜΧ-30 με αριθμό Νο-84337 ήταν διοικητικό, με τις περισσότερες ώρες ασκήσεων. Στο ημερολόγιο του άρματος δεν έγραφε τίποτα για το βράδυ της 17 Νοεμβρίου1973. Ήταν το γνωστό μας 37άρι”, γράφει ο παλιός μαυροσκούφης.

Ο στρατιώτης που οδήγησε το άρμα στο Πολυτεχνείο, θυμάται…

Η εισβολή του άρματος μάχης στο Πολυτεχνείο, δεν σημάδεψε μόνο τους εξεγερμένους μέσα από τη πύλη που τσακίστηκε από τους τόνους χάλυβα που έπεσαν με ορμή πάνω της. Σημάδεψαν βαθειά τον 20χρονο τότε στρατιώτη που είχε διαταχθεί να οδηγήσει το άρμα μέσα στο Πολυτεχνείο.

Τ΄ όνομά του Α. Σκευοφύλαξ, αλλά μικρή σημασία έχει τ΄ όνομα. Σημαντικές είναι οι αναμνήσεις ενός ανθρώπου, όπως τόλμησε να της πει μία και μοναδική φορά σε συνέντευξή του στο Βήμα, στην επέτειο του 2003.

Η ιστορία πολλές φορές κάνει ανθρώπους απλούς πρωταγωνιστές.

Κάποιες φορές αρνητικούς πρωταγωνιστές. Όπως εκείνο το 20χρονο παιδί στο άρμα μάχης. Η διήγησή του για εκείνη τη νύχτα, ήταν συγκλονιστική:

«Την ημέρα εκείνη ήμουν υπηρεσία. Στον στρατό είχα δέκα μήνες. Ημουν εκπαιδευτής στο Κέντρο Τεθωρακισμένων, στο Γουδί. Τότε οι «μαυροσκούφηδες» ήταν σώμα επιλέκτων. Πήγα εθελοντικά. Μόλις άρχισαν τα επεισόδια, μπήκαμε επιφυλακή. «Οι κομμουνιστές καίνε την Αθήνα» μας έλεγαν και εμείς τους πιστεύαμε. Θυμάμαι στο στρατόπεδο κάποιοι είχαν ραδιοφωνάκια και ακούγαμε στα κρυφά τον σταθμό του Πολυτεχνείου. «Παλιοκουμμούνια» θα καλοπεράσετε!» λέγαμε».Στα 20 χρόνια του ο A. Σκευοφύλαξ βρέθηκε στη δίνη του κυκλώνα, στην επίλεκτη ομάδα του Σώματος των Τεθωρακισμένων κατέπνιξε την εξέγερση των φοιτητών. «Μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα της 16ης Νοεμβρίου, η ίλη μου πήρε εντολή να ετοιμαστεί για έξοδο. Αποφασίστηκε να βγουν πέντε δικά μας άρματα, κάτι γαλλικά AMX30. Εγώ ήμουν οδηγός στο πρώτο άρμα που βγήκε στον δρόμο». Στο ίδιο άρμα βρίσκονταν ο αξιωματικός Μιχάλης Γουνελάς, ως επικεφαλής, ο ανθυπασπιστής Λάμπρος Κωνσταντέλλος, ως οδηγός εδάφους, ο λοχίας Στέλιος Εμβαλωμένος και ο Γιάννης Τίρπας.«Στη 1.15 το πρωί της 17ης Νοεμβρίου φτάσαμε στη διασταύρωση των λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας. Λίγο αργότερα διασχίζαμε την Αλεξάνδρας, όταν στο ύψος του IKA, στη στάση Σόνια, σταματήσαμε γιατί ο δρόμος ήταν κλειστός. Υπήρχαν οδοφράγματα, φωτιές και ακινητοποιημένα λεωφορεία. Με διάφορες μανούβρες αριστερά – δεξιά, μπρος πίσω, άνοιξα τον δρόμο και προχωρήσαμε» θυμάται ο κ. Σκευοφύλαξ. Ο δρόμος για τα τανκς ήταν ανοιχτός πλέον προς το Πολυτεχνείο. «Οταν φτάσαμε στη διασταύρωση της λεωφ. Αλεξάνδρας και της οδού Πατησίων, μας έδωσαν εντολή να σταματήσουμε. Εκεί, στην πλατεία Αιγύπτου, μείναμε περίπου μία ώρα. Ο κόσμος θυμάμαι ότι μας φώναζε «είμαστε αδέλφια, είμαστε αδέλφια». Εγώ ήθελα να τους φάω. Τους έβλεπα σαν παράσιτα»!Την έξοδο των τανκς από το Γουδί θα πληροφορηθούν οι Αθηναίοι από τον εκφωνητή του Πολυτεχνείου, τον Δημήτρη Παπαχρήστο. Παρά τις παρεμβολές της ΚΥΠ, το ραδιόφωνο των εξεγερμένων φοιτητών θα μεταφέρει στους Αθηναίους τον ανατριχιαστικό συριγμό από τις ερπύστριες των τανκς. Ο εκφωνητής απευθύνει έκκληση στα «στρατευμένα νιάτα» να μη χτυπήσουν. «Δεν θα χτυπήσουν τα παιδιά, τα αδέλφια μας οι φαντάροι, το φρούριο της ελευθερίας, το μόνο μέρος της Ελλάδας που είναι ελεύθερο. Δεν έχουμε όπλα. Προτάσσουμε μόνο ανοιχτά τα στήθη μας. Λαέ της Αθήνας, όλοι μαζί το σύνθημα: λαός και στρατός μαζί. Δεν θα χτυπήσει ο στρατός!».Με νεότερη εντολή των στρατιωτικών που κατευθύνουν την επιχείρηση «Εκκένωσις του Πολυτεχνείου» τα πέντε τανκς προωθούνται προς το Μουσείο. H ώρα της αιματοβαμμένης επέμβασης πλησιάζει. «Μας είπαν να πάμε κοντά στο Πολυτεχνείο, αλλά όχι μπροστά στην πόρτα. Αυτό κάναμε. Σταματήσαμε λίγα μέτρα πιο πέρα». Στη θέα των τανκς εκατοντάδες φοιτητές πλησιάζουν στην πύλη, ανεβαίνουν στα κάγκελα, φωνάζουν συνθήματα συναδέλφωσης.Με διάφορους απειλητικούς ελιγμούς και μαρσαρίσματα που ακούγονται σαν κανονιές, οι οδηγοί των τανκς προσπαθούν να κάμψουν το ηθικό των φοιτητών. Ο εκφωνητής του Πολυτεχνείου απευθύνει νέα έκκληση να αποφευχθεί η αιματοχυσία. «Οι φαντάροι δεν ανήκουν στη χούντα. H χούντα στηρίζεται στο μέταλλο, στηρίζεται στα τανκς, στο σίδερο. H καρδιά των φαντάρων έχει τον ίδιο παλμό με τη δικιά μας. Αγαπάτε τους φαντάρους. Ελληνικά στρατευμένα νιάτα, ο λαός δεν σας κρατάει κακία. Ξέρει ότι είστε μαζί μας».

H ώρα έχει πάει 2 το πρωί. «Φτάνοντας μπροστά στην πόρτα, έστριψα το άρμα προς το Πολυτεχνείο, με γυρισμένο το πυροβόλο προς τα πίσω. Θυμάμαι ότι σηκώθηκα από τη θέση μου και εγώ και το άλλο πλήρωμα. Δεκάδες φοιτητές κρέμονταν από τα κάγκελα, ενώ εκατοντάδες βρίσκονταν στον προαύλιο χώρο. Εδειχναν πανικόβλητοι». Ο κ. Σκευοφύλαξ φέρνει στη μνήμη του τα φοβισμένα πρόσωπα των συνομηλίκων του που ήταν μέσα στο Πολυτεχνείο. Χαμηλώνει το βλέμμα του. «Και εγώ, να σκεφτείς ότι τους έβλεπα σαν μαμούνια που ήθελα να τα φάω»!

Με ολοένα μεγαλύτερη ένταση και αγωνία οι φοιτητές φωνάζουν προς τους στρατιώτες «είμαστε αδέλφια, αφήστε τα άρματα», ενώ ο εκφωνητής του Πολυτεχνείου καλεί το πλήθος να δείξει αυτοσυγκράτηση. «Απομονώστε τους προβοκάτορες. Δεν έχουμε να μοιράσουμε τίποτα με το στρατό. Δεν θέλουμε να χυθεί ελληνικό αίμα». Ο Δημήτρης Παπαχρήστος ψάλλει τον εθνικό ύμνο. Το ίδιο κάνουν και οι χιλιάδες νέοι που βρίσκονται στο Πολυτεχνείο.

Ενα τέταρτο πριν από τις 3 το πρωί οι στρατιωτικοί δίνουν προθεσμία λίγων λεπτών στους φοιτητές για να αποχωρήσουν από το Πολυτεχνείο, να παραδοθούν. Κάποιοι από τους φοιτητές που θέλουν να αποχωρήσουν δοκιμάζουν να απασφαλίσουν την κεντρική πύλη. Δεν τα καταφέρνουν. Πίσω από την πύλη είναι σταθμευμένο ένα αυτοκίνητο Μερτσέντες που μπλοκάρει το άνοιγμά της. Ο επικεφαλής των τεθωρακισμένων αρμάτων εκνευρίζεται. Οργισμένος φωνάζει: «Τσογλάνια, ρεζιλεύετε το στράτευμα!» και δίνει σήμα για την επέλαση του άρματος.

«Τότε ήρθε ο οδηγός εδάφους του άρματος και μου λέει: «Θα μπούμε μέσα, θα ρίξουμε την πύλη. Ετοιμάσου!»» λέει ο κ. Σκευοφύλαξ. «Πήρα θέση και ξεκίνησα. Δεν έβλεπα πολλά πράγματα, δεν είχα καλό οπτικό πεδίο, γιατί κοιτούσα πλέον από τη θυρίδα του άρματος. Δέκα εκατοστά πριν από την πόρτα, σταμάτησα. Σταμάτησα σκόπιμα. Αυτό φαίνεται στο βίντεο της εποχής. Στο φρενάρισμα, οι φοιτητές τρομαγμένοι έφυγαν προς τα πίσω. Αν έμπαινα με ταχύτητα, θα σκότωνα δεκάδες άτομα που εκείνη τη στιγμή ήταν κρεμασμένα στα κάγκελα».

Λίγα λεπτά αργότερα ο A. Σκευοφύλαξ θα μαρσάρει δυνατά. Ο δυνατός προβολέας του τανκ σκοπεύει την πύλη. «H καγκελόπορτα έπεσε αμέσως. Πίσω από τη σιδερένια πύλη ήταν σταθμευμένο το Μερσεντές το οποίο είχαν βάλει εκεί οι φοιτητές για να φράξουν την είσοδο. Το έκανα αλοιφή. H αριστερή ερπύστρια το έλιωσε. Με το που έπεσε η πύλη του Πολυτεχνείου εισέβαλαν οι αστυνομικοί για να συλλάβουν τους φοιτητές. Λίγο αργότερα κατέβηκα και εγώ από το άρμα και μπήκα στον χώρο του Πολυτεχνείου. Δεν υπήρχε νεκρός. Θα μπορούσε όμως και να υπάρχουν νεκροί» λέει με μοναδική ειλικρίνεια.

Στο εσωτερικό του Πολυτεχνείου επικρατεί πανδαιμόνιο. Διαφωτιστική είναι η περιγραφή που δίνει ο εισαγγελέας Δημήτρης Τσεβάς στην έκθεση που συνέταξε το 1974 για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου: «Εντρομοι και εμβρόντητοι οι σπουδασταί κυριεύονται από την ενώπιον του εσχάτου κινδύνου φοβεράν αγωνίαν. Υπό την πίεσιν πλήθους ανθρώπων καταρρίπτεται τμήμα των προς την οδόν Στουρνάρη κιγκλιδωμάτων. Και διά του δημιουργηθέντος ανοίγματος εξέρχονται οι σπουδασταί κατά μάζας. Νέον, όμως, δι’ αυτούς αρχίζει μαρτύριον. Υβρεις κατ’ αυτών εκτοξεύονται και καταδιωκόμενοι βαναύσως κακοποιούνται».

Οπως αναφέρει ο κ. Σκευοφύλαξ, «αστυνομικοί κυνηγούσαν και χτυπούσαν τους φοιτητές όπου τους έβρισκαν. Αν δεν ήταν οι ΛΟΚατζήδες να τους σταματήσουν – θυμάμαι ότι πολλές φορές πιάστηκαν στα χέρια μαζί τους – δεν ξέρω και γω τι θα γινόταν». Λίγο αργότερα οι στρατιώτες σχηματίζουν έναν διάδρομο για να περάσουν ασφαλείς οι φοιτητές. Για το θέμα αυτό, στο πόρισμα Τσεβά υπογραμμίζεται χαρακτηριστικά: «Εμπροσθεν μεν της πύλης του Πολυτεχνείου δημιουργείται διάδρομος υπό των στρατιωτών μέσω του οποίου διέρχονται οι εξερχόμενοι, κατευθυνόμενοι προς την οδόν Τοσίτσα, εντός δε του Πολυτεχνείου βοηθούν, προστατεύουν και εις τους ώμους των πολλούς αδυνάτους κρατούν διά να δυνηθούν να υπερπηδήσουν το υψηλόν κιγκλίδωμα. Και επεισόδια μεταξύ στρατιωτικών και αστυνομικών λαμβάνουν χώραν εν τη προσπαθεία των πρώτων να προστατεύσουν τους φοιτητάς από το διωκτικόν μένος των άλλων».

Μέσα στο Πολυτεχνείο ο A. Σκευοφύλαξ είδε πολλούς τραυματίες και ίσως, όπως λέει, και νεκρούς. «Στο προαύλιο του Πολυτεχνείου ήταν πολύ χτυπημένοι, θυμάμαι ότι είδα πολλούς τραυματίες, ενώ τρεις-τέσσερις ήταν σωριασμένοι κάτω, ακίνητοι. Δεν ξέρω αν ήταν νεκροί. Δεν κοίταξα να δω. Κάποια στιγμή ένας φοιτητής όρμησε κατά πάνω μου και μου είπε: «Τι κατάλαβες τώρα που μπήκες;». Αφήνιασα. Εβγαλα το πιστόλι και προτάσσοντάς το γύρισα και του είπα ουρλιάζοντας: «Σκάσε, ρε κωλόπαιδο, μη σε καθαρίσω». Αυτός ο φοιτητής δεν ξέρει πόσο τυχερός στάθηκε εκείνη τη στιγμή… Αν έλεγε μια κουβέντα παραπάνω, θα τον σκότωνα! Τέτοιος ήμουν. Ενας φασίστας».

Παρά τον πόνο τους, οι φοιτητές θα δείξουν μεγαλείο ψυχής απέναντι στον στρατιώτη που ισοπέδωσε το όνειρό τους. Αδιάψευστη απόδειξη, η μαρτυρία του κ. Σκευοφύλακα: «Οπως περνούσαν οι φοιτητές θυμάμαι ότι έριχναν μέσα στο τανκ πακέτα τσιγάρα και ό,τι προμήθειες είχαν μαζί τους. Οταν γυρίσαμε στο Γουδί, το άρμα έμοιαζε με περίπτερο. Οσο σκέφτομαι ότι οι φοιτητές μας έδιναν σάντουιτς και τσιγάρα, μετά απ’ όσα τους κάναμε… Δεν μπορώ να το συχωρέσω αυτό το πράγμα στον εαυτό μου. Σκέφτομαι τι πήγα και έκανα!..».

Την αναγνώριση των φοιτητών για ορισμένους από τους αξιωματικούς του στρατού και τους έφεδρους στρατιώτες θα διαπιστώσει αργότερα και ο εισαγγελέας: «Πολλοί αξιωματικοί και στρατιώται παρεμβαίνουν προς προστασίαν των φοιτητών. Και υπήρξε πηγαία και βαθειά η ευγνωμοσύνη πολλών εξ αυτών προς τους αγνώστους σωτήρας των, ως εις τας καταθέσεις των τούς αποκαλούν με συγκίνησιν»!

Εκατοντάδες φοιτητές καταφέρνουν να βγουν έξω από το Πολυτεχνείο, ξεχύνονται στους γύρω δρόμους, τρέχουν να φύγουν, να γλιτώσουν τη ζωή τους, καθώς γίνονται στόχος ελεύθερων σκοπευτών. «Απομακρυνόμενοι όμως του Πολυτεχνείου αγωνιώδεις τούς αναμένουν εκπλήξεις. Από παντού τους καταδιώκουν και τους χτυπούν. Εις την γωνίαν των οδών Τοσίτσα και Μπουμπουλίνας άνδρες της ΚΥΠ εν πολιτική περιβολή τους χτυπούν ανηλεώς και πυροβολούν κατ’ αυτών, ενώ εις την ταράτσαν ενός των αυτόθι κτιρίων έχουν εγκαταστήσει πολυβόλον. Εις τας ταράτσας των γύρω κτιρίων επισημαίνονται ελεύθεροι σκοπευταί υπό του ιδίου Διευθυντού της Αστυνομίας να επιτελούν το φονικόν έργον των»!

Την ίδια στιγμή, όπως επισημαίνεται στην ίδια έκθεση, «ομάδες τραμπούκων και επικινδύνων τρωκτικών της γαλήνης του τόπου εκδηλώνουν το εγκληματικόν μένος των κατά των ατυχών σπουδαστών που κατά μάζας εξέρχονται του Πολυτεχνείου». Οι τραμπούκοι είναι άνδρες της ΕΣΑ, οι οποίοι δεν διστάζουν, μάλιστα, να κακοποιήσουν ακόμη και πανεπιστημιακό γιατρό, ο οποίος, μαζί με τη σύζυγό του, είχε σπεύσει να βοηθήσει τους ανυπεράσπιστους φοιτητές.

Στη συμβολή των οδών Πατησίων και Στουρνάρη «άνδρες εν πολιτική περιβολή, κραδαίνοντες ρόπαλα, εξήλθον από ομάδα αυτόθι ευρισκομένων αστυνομικών και εκακοποίησαν σεβάσμιον καθηγητή Πανεπιστημίου, την σύζυγόν του και νεαρόν σπουδαστήν, διότι εξήρχοντο του Πολυτεχνείου, ένθα ο καθηγητής-ιατρός και η σύζυγός του είχον μεταβή προς εκπλήρωσιν του ανθρωπιστικού και ιατρικού των καθήκοντος. Και οι ροπαλοφόροι ούτοι ήσαν άνδρες της ΕΣΑ εν πολιτική περιβολή. Εις το πανδαιμόνιον τούτο της εξόδου των φωνών, των κραυγών, των οιμωγών, των καταδιώξεων και των πυροβολισμών έπεσαν οι περισσότεροι εκ του πλήθους των τραυματιών».

Οταν επέστρεψε στο Γουδί, στη βάση των Τεθωρακισμένων, ο κ. Σκευοφύλαξ έγινε δεκτός με ζητωκραυγές. Ηταν το τιμώμενο πρόσωπο. «Οταν γυρίσαμε στο στρατόπεδο, έγινα ήρωας. Οι στρατιωτικοί μου έδιναν συγχαρητήρια. Τότε αισθανόμουν ότι ήμουν κάποιος, ότι έκανα κάτι καλό, κάτι μεγάλο. Είχα γίνει ο ήρωας που διέλυσε τους εχθρούς της πατρίδας, τα «παλιοκουμμούνια», όπως λέγαμε τότε τους φοιτητές. Αυτά μου έλεγαν, αυτά πίστευα. Ενιωθα περήφανος. Ημουν και εγώ φασίστας».

Οκτώ ημέρες αργότερα, κάτι θα σπάσει μέσα του. Το φρόνημά του θα κλονισθεί, όταν θα δει τον «εθνοσωτήρα» να καθαιρείται και να περιφρονείται από τους συνοδοιπόρους του, αυτούς που πιο πριν ορκίζονταν στο όνομά του. «Την επόμενη εβδομάδα έγινε η στάση του Ιωαννίδη. Ημουν πάλι σε επιφυλακή. Μας πάνε στο ΓΕΣ. Στο προαύλιο λάβαμε θέσεις. Δεν ξέραμε γιατί πήγαμε εκεί. Δεν μας είπαν. Γυρνώντας στο Γουδί μάθαμε ότι «έριξαν» τον Παπαδόπουλο» αναφέρει ο κ. Σκευοφύλαξ. «Τότε μέσα μου κάτι άλλαξε. Αυτοί που τον παρουσίαζαν σαν θεό, τώρα τον έβριζαν. Δεν μπορούσα να το καταλάβω αυτό. «Μα είναι τόσο πουλημένοι όλοι τους;» αναρωτήθηκα. Αυτοί πάνε όπου φυσάει ο βοριάς. «Πουλημένα τομάρια» είπα μέσα μου. Θυμάμαι ότι ο Μιχάλης Γουνελάς παρέδωσε τα γαλόνια του στους άνδρες της ΕΣΑ, που ήρθαν στο Κέντρο και τον συνέλαβαν».

Με τη Μεταπολίτευση ο στρατιώτης A. Σκευοφύλαξ θα βρεθεί στα σύνορα. «Ο Καραμανλής είχε πει «τα άρματα στα σύνορα». Ηταν τα γεγονότα της Κύπρου. Πήγαμε Αλεξανδρούπολη. Μετά από έξι μήνες πήρα άδεια. Αντί να απολυθώ στους 22 μήνες, έφτασα στους 30. Εφεδρεία στην εφεδρεία. Οταν απολύθηκα, όλα είχαν αλλάξει μέσα μου».

Στη Δυτική Αθήνα, όπου κατοικούσε με τους γονείς και τα δύο αδέλφια του, θα αναζητήσει δουλειά. «Στο μεροκάματο η ζωή μου άλλαξε 180 μοίρες. Εκανα όποια δουλειά μπορείς να φανταστείς. Εργάτης κατάλαβα ότι δεν μπορώ να έχω τα ίδια αιτήματα με τους εργοδότες. Εμένα που μου έμαθαν να μισώ τους κομμουνιστές, ψήφισα δύο φορές KKE»!

Ολα αυτά τα χρόνια ο κ. Σκευοφύλαξ θα κάνει μια ήρεμη ζωή. Σπίτι – δουλειά, δουλειά – σπίτι. Ποτέ δεν θα μιλήσει για το Πολυτεχνείο. Δεν θα αισθανθεί να τον ενοχλούν. Μόνο μία φορά το επώνυμό του τον έφερε σε δύσκολη θέση. «Στη δουλειά πριν από χρόνια κάποιος άκουσε πώς με λένε και ρώτησε αν έχω κάποια σχέση με τον «πορτάκια», όπως είπε, του Πολυτεχνείου. «Ξάδελφός μου είναι, μακρινός. Σκοτώθηκε σε τροχαίο» απάντησα. Είμαι ένα άνθρωπος που δεν υπήρξε ποτέ 20 χρονών. Ο έφεδρος στρατιώτης A. Σκευοφύλαξ σκοτώθηκε σε τροχαίο! Οι φίλοι μου δεν ξέρουν ποιος είμαι ούτε κανείς στη γειτονιά. Μόνο η γυναίκα μου το ξέρει. Της το είπα ύστερα από χρόνια. Στα παιδιά μου δεν το είπα ακόμη».

Με μια αυτοκριτική διάθεση που σπανίζει, ο κ. Σκευοφύλαξ δεν θα διστάσει να πει: «Ντρέπομαι γι’ αυτό που ήμουν, γι’ αυτό που έκανα. Στη θέση μου θα μπορούσε να βρεθεί ο καθένας, έφεδρος στρατιώτης ήμουν άλλωστε. Δεν με απαλλάσσει όμως αυτό. Μέχρι που μπήκα μέσα, πίστευα αυτό που έκανα. Στη συνέχεια έγινε ο εφιάλτης της ζωής μου».

Για τους ανθρώπους που αντιστάθηκαν στη χούντα, ο κ. Σκευοφύλαξ θα μιλήσει με κολακευτικά λόγια. «Είχαν μεγάλη ψυχή. Ηταν παλικάρια. Δεν ξέρω αν έχει νόημα, αλλά θα ήθελα να τους πω μια μεγάλη συγγνώμη». Ο οδηγός του τανκ που μπήκε στο Πολυτεχνείο δεν θα ξεχάσει τη νεαρή φοιτήτρια που τραυματίστηκε σοβαρά κατά την εισβολή του τανκ, την καθηγήτρια – σήμερα – του Πανεπιστημίου Αθηνών κυρία Πέπη Ρηγοπούλου. «Πιστεύω ότι αν τη δω σήμερα, δεν θα ξέρω τι να της πω. Πολλές φορές όλα αυτά τα χρόνια πέρασε από το μυαλό μου να τη συναντήσω, αλλά σταματούσα. Θα ήθελα να τη δω, να της πω… Δεν τολμάω όμως. Τα λόγια δεν σβήνουν τις πράξεις».

Πηγές: diktiospartakos.blogspot.com, και εφημερίδα το Βήμα της 9ης/11/2001, σελ. Ι06

H Biennale τελείωσε, άρχισε η Karakitsarale!

odysseas — Mon, 14 Nov 2011 09:06:49 +0000

Εδώ και μερικές ημέρες μπροστά το Λευκό Πύργο γνωστή ευρωπαϊκή αλυσίδα πολυκαταστημάτων προβάλει τα προϊόντα της. Το θέμα είναι ότι όταν κάποιος προβάλει με παρόμοιο τρόπο κοινωνικά θέματα θεωρείται ότι «βεβηλώνει το μνημείο» και πρέπει το όποιο αντικείμενο (πανώ, αντίσκοινα, σημαίες) να απομακρυνθεί από το χώρο. Όταν αυτό γίνεται για διαφημιστικούς τρόπους το μνημείο δεν βεβηλώνεται.

Κατα τα άλλα «βασικό μέλημα και άμεση προτεραιότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης είναι η διατήρηση της ευταξίας στην πόλη μέσα από την τήρηση της κείμενης νομοθεσίας και η αισθητική αναβάθμιση της εικόνας της»… Το βλέπουμε, με τα μάτια μας!

Δωρεάν ξεναγήσεις – περίπατοι στη Θεσσαλονίκη.

odysseas — Fri, 04 Nov 2011 19:40:25 +0000

Οι ξεναγήσεις – περίπατοι πραγματοποιούνται κάθε Σάββατο και Κυριακή 11:00 πμ. – 13:30 μμ., σε ομάδες των 30 περίπου ατόμων, με εκκίνηση του περιπάτου από συγκεκριμένο σημείο και με συνοδεία ξεναγού. Οι ξεναγήσεις θα είναι επαναλαμβανόμενες και αναφέρονται σε πέντε θεματικές ενότητες, τον Ρωμαϊκό, Βυζαντινό, Εβραϊκό, Οθωμανικό περίπατο και τη Ρωμαϊκή Αγορά. Αναλυτικά το πρόγραμμα των ξεναγήσεων που άρχισε πριν από μερικές εβδομάδες συνεχίζεται ως εξής:

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 5/11/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 6/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 12/11/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 13/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 19/11/2011 Εβραϊκός Περίπατος(Ε) Σημείο συγκέντρωσης: Λουλουδάδικα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 20/11/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ2) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 26/11/2011 Οθωμανικός Περίπατος(ΟΘ) Σημείο συγκέντρωσης: Μπέη Χαμάμ ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 27/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β3) Σημείο συγκέντρωσης: Παναγία Χαλκέων ώρα: 11.00π.μ.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 3/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β1) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 4/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 10/12/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 11/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 17/12/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 18/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.

Δωρεάν ξεναγήσεις – περίπατοι στη Θεσσαλονίκη.

odysseas — Fri, 28 Oct 2011 19:36:54 +0000

Δωρεάν ξεναγήσεις σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους της Θεσσαλονίκης, διεξάγονται κάθε Σάββατο και Κυριακή. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία της 1^η Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, με σκοπό τη γνωριμία των δημοτών με τον πολιτιστικό πλούτο και την ιστορία της πόλης τους, με τη βοήθεια έμπειρων και εξειδικευμένων ξεναγών.

Οι ξεναγήσεις – περίπατοι πραγματοποιούνται κάθε Σάββατο και Κυριακή 11:00 πμ. – 13:30 μμ., σε ομάδες των 30 περίπου ατόμων, με εκκίνηση του περιπάτου από συγκεκριμένο σημείο και με συνοδεία ξεναγού. Οι ξεναγήσεις θα είναι επαναλαμβανόμενες και αναφέρονται σε πέντε θεματικές ενότητες, τον Ρωμαϊκό, Βυζαντινό, Εβραϊκό, Οθωμανικό περίπατο και τη Ρωμαϊκή Αγορά. Αναλυτικά το πρόγραμμα των ξεναγήσεων που άρχισε πριν από μερικές εβδομάδες συνεχίζεται ως εξής:

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 29/10/2011 Βυζαντινός περίπατος (Β1) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 30/10/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 5/11/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 6/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 12/11/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 13/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 19/11/2011 Εβραϊκός Περίπατος(Ε) Σημείο συγκέντρωσης: Λουλουδάδικα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 20/11/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ2) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 26/11/2011 Οθωμανικός Περίπατος(ΟΘ) Σημείο συγκέντρωσης: Μπέη Χαμάμ ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 27/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β3) Σημείο συγκέντρωσης: Παναγία Χαλκέων ώρα: 11.00π.μ.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 3/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β1) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 4/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 10/12/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 11/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 17/12/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 18/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.

Για περισσότερες πληροφορίες και συμμετοχές οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στο τηλέφωνο 2310268782 της 1ης Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Υπεύθυνες προγράμματος κκ. Ασβεστά, Βογιατζόγλου.

Δωρεάν ξεναγήσεις – περίπατοι στη Θεσσαλονίκη.

odysseas — Mon, 26 Sep 2011 19:36:11 +0000

Δωρεάν ξεναγήσεις σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους της Θεσσαλονίκης ,οι οποίες θα διεξάγονται κάθε Σάββατο και Κυριακή, θα πραγματοποιηθούν στο τρίμηνο Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία της 1^η Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, με σκοπό τη γνωριμία των δημοτών με τον πολιτιστικό πλούτο και την ιστορία της πόλης τους, με τη βοήθεια έμπειρων και εξειδικευμένων ξεναγών.

Οι 24 συνολικά ξεναγήσεις – περίπατοι θα πραγματοποιούνται κάθε Σάββατο και Κυριακή 11:00 πμ. – 13:30 μμ., σε ομάδες των 30 περίπου ατόμων, με εκκίνηση του περιπάτου από συγκεκριμένο σημείο και με συνοδεία ξεναγού. Οι ξεναγήσεις θα είναι επαναλαμβανόμενες και αναφέρονται σε πέντε θεματικές ενότητες, τον Ρωμαϊκό, Βυζαντινό, Εβραϊκό, Οθωμανικό περίπατο και τη Ρωμαϊκή Αγορά. Αναλυτικά το πρόγραμμα των ξεναγήσεων έχει ως εξής:

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 1/10/2011 Ρωμαϊκός περίπατος (Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα:11.00π.μ.
Κυριακή 2/10/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 8/10/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 9/10/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 15/10/2011 Εβραϊκός Περίπατος(Ε) Σημείο συγκέντρωσης: Λουλουδάδικα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 16/10/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ2) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 22/10/2011 Οθωμανικός Περίπατος (ΟΘ) Σημείο συγκέντρωσης: Μπέη Χαμάμ ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 23/10/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β3) Σημείο συγκέντρωσης: Παναγία Χαλκέων ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 29/10/2011 Βυζαντινός περίπατος (Β1) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 30/10/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 5/11/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 6/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 12/11/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 13/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 19/11/2011 Εβραϊκός Περίπατος(Ε) Σημείο συγκέντρωσης: Λουλουδάδικα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 20/11/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ2) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 26/11/2011 Οθωμανικός Περίπατος(ΟΘ) Σημείο συγκέντρωσης: Μπέη Χαμάμ ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 27/11/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β3) Σημείο συγκέντρωσης: Παναγία Χαλκέων ώρα: 11.00π.μ.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011

Σάββατο 3/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β1) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 4/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 10/12/2011 Ρωμαϊκός περίπατος(Ρ1) Σημείο συγκέντρωσης: Ροτόντα ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 11/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.
Σάββατο 17/12/2011 Ρωμαϊκός Αγορά(ΡΑ) Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος Ρωμαϊκής Αγοράς ώρα: 11.00π.μ.
Κυριακή 18/12/2011 Βυζαντινός περίπατος(Β2) Σημείο συγκέντρωσης: Αχειροποίητος ώρα: 11.00π.μ.