Σάββατο 21 Απριλίου 2012

Από τις 11:00 το πρωί ως τις 4:00 το απόγευμα στη γη του Πελίτι στο Μεσοχώρι του Δήμου Παρανεστίου στο νομό Δράμας.

Συνέντευξη του Φ. Φωτόπουλου και της ομάδας των Ομοτράπεζων στον δικτυακό τόπο του Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα. Μικρό της μέρος (για την ακρίβεια φράσεις) μεταδόθηκαν στην εκπομπή με τίτλο «Αλληλεγγύη ως αντίδοτο στη φτώχεια» την Μ.Τετάρτη 11 Απριλίου, στη ΝΕΤ .

Πρώτα από θα ήθελα να μας συστηθείτε και να μας πείτε που βρισκόμαστε σήμερα

Με λένε Φώτη Φωτόπουλο, μας φιλοξενεί η Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης, είναι ένα στέκι οικολογικό από το 1987, είναι φίλοι γενικώς αρκετοί πρόσωπα από την οικολογική κίνηση και μας παραχωρούν το χώρο για να κάνουμε τη διακίνηση των προϊόντων που έχουμε ως δίκτυο.

Τι είναι οι ομοτράπεζοι, πώς γεννήθηκε η ιδέα και ποιο ήταν το κίνητρο που οδήγησε σε αυτή την πρωτοβουλία;

Οι ομοτράπεζοι είναι πολίτες που ζουν στη Θεσσαλονίκη και γύρω από αυτή, στα κοντινά προάστιά της και θα τους χαρακτήριζα ανθρώπους που θέλουν να ξέρουν. Άνθρωποι οι οποίοι πολύ πριν τη τρέχουσα οικονομική συγκυρία, από το 2009 ήδη, κατάλαβαν ότι το μοντέλο της κατανάλωσης, της απρόσωπης μέσω των σούπερ μάρκετ κυρίως δεν τους κάλυπτε σε πολλά επίπεδα. Και στο προσωπικό επίπεδο διότι ήθελαν να έχουν άμεση σχέση με αυτόν που παράγει τη τροφή τους και στο επίπεδο των αξιών, γιατί ήθελαν να γνωρίζουν ποιες είναι οι συνέπειες των επιλογών που κάνουν, στο περιβάλλον, στην οικονομία, στην τσέπη των ανθρώπων, αλλά βεβαίως και στο επίπεδο της αλληλεγγύης. Διότι αγοράζοντας προϊόντα μέσα σε μια συσκευασία, μέσα σε ένα καροτσάκι οι ανάγκες τους δεν ικανοποιούνταν, δεν ήξεραν ποιον ενισχύουν ή ποιον αποθαρρύνουν από το να παράγει και κατά συνέπεια εκείνο το μοντέλο τους ήταν απαράδεκτο.

Οι ομοτράπεζοι αυτή τη στιγμή ποιον ενισχύουν;

Ενισχύουν τοπικούς παραγωγούς, οι οποίοι όλοι είναι σε κοντινές σχετικά αποστάσεις στη Θεσσαλονίκη, οι οποίοι είναι μικροί παραγωγοί, πολύ μικροί και μικροί παραγωγοί με τους οποίους έχουν άμεση σχέση εδώ και χρόνια με τους περισσότερους  από αυτούς. Από τις περιοχές των Πρεσπών, της Καστοριάς, της Κατερίνης, των Σερρών, του Κιλκίς και από άλλες κοντινές περιοχές εδώ στη Θεσσαλονίκη.

Γιατί είναι τόσο σημαντική η γεωργία της εγγύτητας;

Η γεωργία της εγγύτητας η τοπική παραγωγή, η τοπική κατανάλωση είναι για μας απλή λογική, τετράγωνη λογική. Τίποτε το φανταστικό, τίποτε το περίεργο. Δεν νοείται για μας να φέρνουμε έστω πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα από την άλλη άκρη του κόσμου. Το θεωρούμε τελείως παράλογο και ένα από τα απότοκα τους συστήματος το οποίο δεν εγκρίνουμε, προτιμούμε να έχουμε σχέση με προϊόντα που παράγονται εδώ πολύ κοντά. Υπάρχουν πολλά ζητήματα, δευτερεύοντα και σημαντικά που έχουν να κάνουν για παράδειγμα με το πόσες φορές κυκλοφορεί το ίδιο ευρώ στην ίδια περιοχή, άρα τι αξία απελευθερώνει, που ναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό, όπως επίσης αν το πιάσει κανείς από πλευρές υγείας και λοιπά, δεν είναι παράδοξο να θεωρούμε ότι οι άνθρωποι που καταναλώνουν φαγητό από τοπικά προϊόντα εδώ και γενιές είναι πιο συνηθισμένοι σε αυτά, κατά συνέπεια έχουν και οφέλη στην υγεία τους.

Θα ήθελα να μου περιγράψετε πως ακριβώς δουλεύει αυτή η διαδικασία

Η διαδικασία των ομοτράπεζων ξεκινάει συνήθως τις Δευτέρες, Κυριακή ή Δευτέρα, όπου ερχόμαστε σε επαφή με τους παραγωγούς που έχουμε στο δίκτυο, οι οποίοι είναι σταθεροί παραγωγοί, δεν τους αλλάζουμε κάθε βδομάδα ή κάθε μήνα, για μας είναι πολύ σημαντικό αυτό και μας λένε τι είναι διαθέσιμο εποχιακά. Συγκεντρώνουμε όλα αυτά τα προϊόντα με το κόστος τους σε ένα δελτίο, το οποίο το προωθούμε στην λίστα των ομοτράπεζων. Αυτοί επιλέγουν μέσα σε 2 ημέρες περίπου το τι θέλουν και σε τι ποσότητες, περνάμε την παραγγελία στους παραγωγούς και κανονίζουμε να φθάσει στη Θεσσαλονίκη με όποιο τρόπο χρειαστεί  για να μπορέσουμε στη συνέχεια να τα διανείμουμε κάποια σημεία κλειδιά στην πόλη, ένα από τα οποία εδώ στο κέντρο είναι αυτό το κτίριο στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα, η Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης. Και από κει και πέρα έχουμε τη λογιστική εκκαθάριση η οποία γίνεται σε μηνιαία βάση για αν ξέρει ο καθένας τι έχει δώσει, τι πρέπει να δώσει. Υπάρχει ένας κοινός τραπεζικός λογαριασμός στον οποίο καταθέτουν χρήματα για να μπορούν να ξοδεύουν από αυτά και από κει και πέρα τα πολύ σημαντικά και ουσιώδη ζητήματα που έχουμε σε τακτική βάση είναι η συνέλευσή μας που γίνεται κάθε δυο μήνες και τη συνδυάζουμε και με μία μαγειρική συνάντηση, να περνάμε και καλά.

Γιατί ονομαστήκατε ομοτράπεζοι;

Η αλήθεια είναι ότι η λέξη ομοτράπεζοι ήρθε σε μένα, μια στιγμή πριν από 3 χρόνια όταν ξεκινούσα. Δεν περίμενα ότι θα είχε τόση επιτυχία, αλλά μου άρεσε πολύ όταν μετά από5, 6 μήνες, όταν πλέον είχε έρθει και κάποιος κόσμος στην κίνησή μας, μία φίλη με πήρε τηλέφωνο και επειδή δεν είχαμε ακόμα γνωριστεί προσωπικά, είχαμε μιλήσει μόνο στο τηλέφωνο, για να την καταλάβω μου είπε: «είμαι η Νατάσσα η ομοτράπεζη». Εκεί κατάλαβα ότι το όνομα μάλλον και κάποιες χορδές βαθύτερες. Θεωρούμε ότι έχουμε ένα κοινό τραπέζι πολύ απλά, επομένως σε αυτό το τραπέζι κάθονται, όχι μόνο εμείς, αλλά κάθονται και οι παραγωγοί των προϊόντων. Και η επιλογή του ενός επηρεάζει τον άλλον. Αν εγώ σας πάρω το αλάτι, δε θα έχετε εσείς να βάλετε στο φαγητό σας. Εάν εγώ φροντίσω να μοιραστώ το ψωμί μου μαζί σας, θα είμαστε και οι δυο δίκαιοι απέναντι στον άλλο.

Γενικά ποιο θα έλεγες ότι είναι το όφελος αυτής της πρωτοβουλίας;

Τα οφέλη είναι πολλαπλά. Καταρχάς εμπράκτως δείχνουμε στο γείτονά μας, στο συνάνθρωπό μας, την αλληλεγγύη μας και την επιλογή μας, χωρίς να τον ελεούμε, χωρίς να τον οικτίρουμε, χωρίς να τον παρακαλάμε, χωρίς να τον εκβιάζουμε. Επομένως συνάπτουμε ισότιμες, ανθρώπινες σχέσεις. Αυτό είναι ένα τεράστιο όφελος αν θυμηθούμε πώς ήταν τα πράγματα το 2009 όταν ξεκίνησε αυτή η κίνηση. Το πρόβλημα δεν ήταν τότε τόσο η έλλειψη χρήματος που αντιμετωπίζουμε τώρα, αλλά ήταν η αλλοτρίωση και η έλλειψη ανθρώπινων σχέσεων ισότιμων που υπήρχε τότε. Από κει και πέρα όμως ξέρουμε με νούμερα και με στατιστικά ότι εμείς δεν έχουμε συμπράξει σε κακές πρακτικές και ότι αντίθετα έχουμε ενισχύσει καλές πρακτικές. Ξέρουμε ότι τους καλούς αγρότες υπάρχουν τρόποι να τους κρατήσουμε εκεί και όχι να τους οδηγήσουμε να γίνουν ανειδίκευτοι εργάτες, άνεργοι στην πόλη. Ξέρουμε με ανέκδοτα στοιχεία ότι εμείς τρώμε καλύτερα, εμείς και οι οικογένειές μας και όσοι τρώνε από το δικό μας το τραπέζι και βέβαια μεταξύ μας έχουμε γίνει πάρα πολύ καλοί φίλοι που είναι πάρα πολύ δυνατό στοιχείο με πολλές σημαντικές προεκτάσεις ακριβώς στην εποχή που ζούμε, γιατί μπορούμε ο ένας να στηριχτούμε πάνω στον άλλο. Υπάρχει και κάποιο οικονομικό όφελος, το οποίο είναι αξιόλογο και το οποίο όσο περνάει ο καιρός και οργανωνόμαστε περισσότερο το επιδιώκουμε ακόμη περισσότερο.

Πώς διαμορφώνονται οι τιμές των προϊόντων που παίρνετε από τους παραγωγούς;

Εμείς γενικά έχουμε μια ανοιχτή σχέση με τους παραγωγούς, δε γνωρίζουμε όλα τα κριτήρια τα οποία βάζουν για να βγάλουν τη τιμή των προϊόντων τους και ακόμη θα έλεγα ότι και κάποια από αυτά μπορεί να θεωρούμε και προβληματικά έως ένα βαθμό. Είναι άνθρωποι οι οποίοι γενικώς εργάζονται μέσα στο εμπορικό σύστημα και επηρεάζονται από αυτό. Εμείς έχουμε επίγνωση αυτού του πράγματος. Ωστόσο οι τιμές τους σε γενικές γραμμές είναι καλύτερες προς εμάς από ότι προς τον ατομικό πελάτη σε μια βιολογική αγορά, διότι ακριβώς είμαστε μια ομάδα ανθρώπων και έχουμε σταθερή σχέση μαζί τους. Θα έλεγα ότι ορισμένες τιμές είναι εντυπωσιακά καλύτερες, δε θέλω να πω συγκεκριμένα παραδείγματα αυτή τη στιγμή, αλλά έχουμε στοιχεία και κρατούμε και βλέπουμε. Επίσης θα έλεγα ότι εμείς ως  καταναλωτές θεωρούμε πολύ σημαντικό να ενισχύουμε παραγωγούς και όχι μεταπράτες, μεσάζοντες και με αυτή την έννοια, θεωρούμε ότι τα χρήματά μας πιάνουν τόπο. Αν κάτι δε μπορούμε να το αγοράσουμε τότε στους παραγωγούς μας μιλάμε, τους εξηγούμε τα προβλήματα, ζητούμε να κατεβούν. Από κει και πέρα είναι ζήτημα έντιμης διαπραγμάτευσης.

Πώς βλέπετε το κίνημα της πατάτας που εναντιώνεται στους μεσάζοντες;

Το κίνημα της πατάτας καταρχάς είναι ένας όρος που εμένα προσωπικά δε ξέρω αν με εκφράζει πλήρως, δηλαδή θεωρώ ότι είναι κάπως γενικόλογος και αφήνει πράγματα απέξω που είμαι σίγουρος ότι οι άνθρωποι που οργανώνουν τέτοιες κινήσεις, όπως ας πούμε στην Κατερίνη θα νιώθουν ότι τους αδικεί έως ένα βαθμό. Εγώ προσωπικά θεωρώ ότι το ζήτημα αυτό δείχνει, η κίνηση αυτή δείχνει ότι πραγματικά οι πολίτες μπορούν να οργανώσουν δομές σε μόνιμη βάση αν το θελήσουν ώστε να προμηθεύονται προϊόντα χωρίς να μεσολαβούν άλλοι. Νομίζω όμως ότι είναι πολύ σημαντικό, πολύ πιο σημαντικό από τη τρέχουσα τιμή της πατάτας να μπουν κριτήρια που έχουν να κάνουν με την γνώση, τον τρόπο παραγωγής της και των ανθρώπων οι οποίοι την παράγουν. Με λίγα λόγια θεωρώ ότι καλή η κίνηση για αρχή που έγινε στην Κατερίνη συγκεκριμένα, αλλά φοβάμαι ότι αν δεν εκτιμήσουν βαθύτερα τους ανθρώπους με τους οποίους έρχονται σε επαφή που παράγουν αυτή την πατάτα του χρόνου είναι πιθανό να τους εγκαταλείψουν για κάποιους άλλους που θα μπορούν να χτυπήσουν αυτή τη τιμή. Και νομίζω ότι αυτό, όλοι οι ομοτράπεζοι στην ομάδα μας, θα τους έβρισκε αντίθετο. Εμείς θέλουμε σταθερές σχέσεις συνεργασίας και ισοτιμίας και όχι απλώς να κοιτούμε πόσο είναι η τιμή φέτος ή για αυτό το μήνα.

Πώς λοιπόν μπορούν άλλες ομάδες να οργανώσουν ομάδες αντίστοιχες με τους ομοτράπεζους;

Μία ομάδα σαν τους Ομοτράπεζους μπορεί να οργανωθεί για να έχει βιωσιμότητα μόνο, κατά τη γνώμη μου, εάν λείψουν οι κλασικές πατερναλιστικές λογικές, τα κάνω όλα εγώ για εσάς ή μια μικρή ομάδα ανθρώπων η οποία εμφανίζεται ως δια μαγείας σωτήρας και μας τρέφει καλύτερα. Θεωρώ ότι η μόνη βιώσιμη λύση για μια τέτοια ομάδα είναι η συνέλευση, παντρεμένη όμως με πολύ πρακτικό πνεύμα, γιατί τα πολλά λόγια είναι φτώχια, με όλες τις επαγγελματικές δεξιότητες που έχουν οι άνθρωποι, έτσι και αλλιώς, να μεταφερθούν αυτές στο πεδίο το κοινωνικό μπορεί να γίνει, όπως ακριβώς κάνουμε και εμείς με υπομονή στα δύσκολα, όταν δηλαδή θα τύχει κάποιος παραγωγός ο οποίος δεν είναι συνεννοήσιμος, όταν θα τύχει προϊόντα να χαθούν, να σαπίσουν, με νοικοκυριό στα λογιστικά μέχρι τη τελευταία δεκάρα πραγματικά και με προίκα ευρύτερη, πιο πλούσια από ότι απλώς οι παραγγελίες. Εμείς κάνουμε μαγειρικές συναντήσεις πριν κάνουμε συνελεύσεις, τις θεωρούμε πιο σημαντικές γιατί έτσι δένεται ο κόσμος, ο έναν με τον άλλο. Και έχουν προκύψει χίλια δυο καλά και θετικά από αυτή την ιστορία.

Ηθική κατανάλωση, ηθικό εμπόριο και αλληλέγγυα οικονομία. Τι μπορούν να προσφέρουν σε ένα περιβάλλον κρίσης;

Εγώ θεωρώ ότι η ηθική κατανάλωση μπορεί να προσφέρει σε οποιοδήποτε περιβάλλον και κακώς τη θυμόμαστε μόνο σε περιόδους κρίσης. Η ηθική στάση απέναντι στα πράγματα είναι αναπόφευκτη. Ο άνθρωπος είτε πράττει είτε παραλείπει να πράξει είναι ένα ηθικό ον και δεν πρέπει να το ξεχνάει. Υπάρχει η μόδα γενικώς ή μάλλον θα έλεγα η τάση ειδικά στην Ελλάδα να θεωρούμε ότι κάποιος καλός άνθρωπος θα ρθει κάποια στιγμή να μας σώσει, όμως δε πιστεύουμε εμείς αυτό. Ο άνθρωπος πρέπει να πάρει απόφαση και να συνειδητοποιήσει ότι, ότι και το παραμικρότερο προϊόν επιλέξει να βάλει στο τραπέζι του κάνει μία επιλογή. Η οποία έχει συνέπειες. Τις συνέπειες αυτές μπορεί αν τις πληρώσει ο ίδιος σήμερα ή σε 10 χρόνια ή μπορεί να τις πληρώνει άμεσα κάποιος άλλος. Αλλά δεν υπάρχει τσάμπα γεύμα όπως λένε και οι Άγγλοι. Επομένως ηθικό εμπόριο, ηθική κατανάλωση σημαίνει γνωρίζω με ποιον έχω να κάνω, γνωρίζω τι συνεπάγονται οι πρακτικές και οι επιλογές μου. Κακώς το βάζουμε μόνο στο περιβάλλον κρίσης, στο περιβάλλον κρίσης ένα παραπάνω πλεονέκτημα είναι ότι αν σε βρει μόνο σου η κρίση σε έχει τσακίσει. Και δεν μπορείς να συνάψεις σχέσεις βάθους μόνο στο επίπεδο μιας τιμής ή μιας συναλλαγής στο γκισέ ή στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Χρειάζεσαι τους άλλους. Με τους άλλους θα ενωθείς μόνο πάνω σε ηθικές αξίες, σε τίποτε άλλο.

Είναι καιρός για περισσότερη αλληλεγγύη στην ελληνική κοινωνία;

Απαραίτητα. Μα είμαστε εδώ, απαραίτητα χρειάζεται περισσότερη αλληλεγγύη στην ελληνική κοινωνία, είμαστε εδώ που είμαστε, γιατί ο καθένας νόμιζε ότι θα λύσει το πρόβλημά του μόνος του και γιατί η όποια οικονομική κατάσταση επικρατούσε μέχρι πριν από 2, 3 χρόνια του καλλιεργούσε αυτή τη ψευδαίσθηση. Δεν υπάρχει ούτε μία ημέρα χρόνος να χαθεί σε λύσεις ατομικές, σε λύσεις όπου, να πάρουμε ένα παράδειγμα για μας που ζούμε στην πόλη, σκεφτείτε το ως μια τεχνητή κατάσταση στην οποία εμείς που ζούμε στην πόλη εξαρτιόμαστε 100% για οτιδήποτε χρειαζόμαστε για να ζήσουμε από απέξω. Κάποιον να μας φέρει το νερό, κάποιον να μας φέρει τα καύσιμα για αν μπορέσουμε ζέστη ή κρύο ή οτιδήποτε χρειαζόμαστε, την ηλεκτρική ενέργεια, τα τρόφιμά μας, είναι μια μη βιώσιμη κατάσταση, ζούμε το τέλος της. Τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν.

Υπάρχει συνεργασία των Ομοτράπεζων με άλλες πρωτοβουλίες; Είναι εφικτό να οργανώσουμε στην Ελλάδα ένα ευρύτερο δίκτυο κοινωνικής αλληλεγγύης;

Σαν Ομοτράπεζοι είμαστε γενικά ανοικτοί και σε προσωπικό επίπεδο γνωρίζουμε αρκετά πρόσωπα, άτομα, φίλους, συντρόφους οι οποίοι ενεργοποιούνται σε άλλες ομάδες όπως είναι η ΣΠΑΜΕ, η Συνεταιριστική Παράταξη Μεσαζόντων, όπως είναι οι ΠΕΡΚΑ, οι Περιαστικοί Καλλιεργητές, κάποιοι από αυτούς, κάποιοι από εμάς συμμετέχουμε και σε εκείνες τις ομάδες και λοιπά. Ειδικά για τη ΣΠΑΜΕ θα έλεγα ότι είναι το πιο δύσκολο εγχείρημα που έχω εγώ υπόψη μου, το πιο φιλόδοξο, το πιο σοβαρό, που ξέρω εγώ. Και ο λόγος είναι ότι οι άνθρωποι έχουν ανοίξει πρατήριο με συνεταιριστική νομική μορφή, κρατούν ταμείο, έχουν συναλλαγές κάποιου όγκου, κάνουν βάρδιες αμισθί για να μπορούν να λειτουργεί σωστά και θεωρώ ότι αυτό δείχνει ανθρώπους υψηλής επιμονής και ηθικής στάθμης. Εγώ εκτιμώ βαθύτατα αυτό που κάνουν. Για τους Περιαστικούς Καλλιεργητές αν έχετε ακούσει κάτι, πάντως είναι ένα κίνημα που έχει φουντώσει εδώ στη Θεσσαλονίκη και αποτελεί και μια σοβαρή ελπίδα θεωρώ για αν γίνει κάτι επιτέλους χρήσιμο με τα στρατόπεδα, γιατί τα στρατόπεδα δε μπορεί να είναι απλώς ένας χώρος που πηγαίνουμε μία φορά το χρόνο για να κάνουμε φεστιβάλ. Πρέπει να έχουν μία ζωντανή, καθημερινή σχέση με τη ζωή και με τις ανάγκες του κόσμου και πρέπει όλοι να τα αγκαλιάσουν και να καλλιεργήσουν εκεί μέσα. Σε ότι αφορά το συντονισμό και τη κοινή δράση των ανθρώπων που ενεργοποιούνται σε διάφορες ομάδες σαν τη δική μας ή σαν τη ΣΠΑΜΕ και λοιπά, ήδη η ΣΠΑΜΕ έχει πάρει πρωτοβουλία πρόσφατα να συγκαλέσει μία συντονιστική συνάντηση στην οποία κάλεσε και μας τους Ομοτράπεζους. Και εγώ πραγματικά προσβλέπω να δω τα αποτελέσματά της, θεωρώ ότι μπορούμε να βρούμε κοινά έργα που καίνε, όπως για παράδειγμα να περάσουμε τρόπους οργάνωσης σε γειτονιές αυτής της πόλης που θεωρούν τον εαυτό τους τελείως χαμένο λόγω της ανεργίας, να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους, τη ζωή τους στα χέρια τους, να αρχίσουν να παράγουν τη τροφή τους, να την μεταποιούν οι ίδιοι, να βοηθούν ο ένας τον άλλον σε καθημερινές υποθέσεις που τρώνε χρόνο κι όμως είναι πολύτιμες. Νομίζω ότι ομάδες σαν κι αυτές μπορούν να περάσουν, να υπηρετήσουν σε δύσκολες περιοχές και σε δύσκολες περιπτώσεις αυτής της πόλης.

Από πόσα άτομα αποτελείται η ομάδα των Ομοτράπεζων;

Αυτή τη στιγμή είμαστε γύρω στους 35, εννοώ νοικοκυριά. Έχουν περάσει πολλαπλάσιοι όμως, οι οποίοι δοκίμασαν το μοντέλο μας, κάποιους δε τους ταίριαξε, κάποιοι δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν για διάφορους λόγους, κάποιοι επανέρχονται, υπάρχει δηλαδή μια κινητικότητα μεγαλύτερη από αυτό τον αριθμό και βέβαια υπάρχουν και άλλοι ενδιαφερόμενοι οι οποίοι ζητούν να μπουν στην ομάδα.

Είδατε τα μέλη σας να αυξάνονται με το ξέσπασμα της κρίσης στην Ελλάδα;

Νομίζω ότι η κρίση ανάγκασε το καθένα αν αρχίσει να σκέφτεται που βρίσκεται. Πριν όλοι ήμασταν φίλοι σε εισαγωγικά. Υπήρχε μία ρηχότητα. Νομίζω ότι τώρα ο κόσμος αναγκάστηκε να πάρει θέση. Και αυτό συνεχίζεται. Πολλοί από εμάς προσπαθούμε ακόμη να αποφύγουμε να πάρουμε θέση, αλλά θέλουμε δε θέλουμε θα το κάνουμε. Οπότε είδαμε κάποιους ανθρώπους που ήρθαν, γιατί ακριβώς εκτίμησαν συνολικά την ομάδα και τις αξίες της. Αλλά δεν είχαμε μία αιχμή μπορώ να πω αισθητή. Ίσως αυτό να ακολουθήσει αργότερα ίσως και όχι. Νομίζω ότι το πιο σημαντικό είναι να συνεχίσουμε να λειτουργούμε σύμφωνα με τις αξίες και τια αρχές μας.

Παραφράζοντας το «η φτώχια θέλει καλοπέραση» θα μπορούσαμε να πούμε ότι «η φτώχια θέλει αλληλεγγύη»;

Η φτώχια θέλει αλληλεγγύη, η φτώχια όταν έχει αλληλεγγύη δεν είναι φτώχια.

Ευχαριστώ πολύ

Η «αλληλεγγύη ως αντίδοτο στη φτώχεια» είναι ο τίτλος στο Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα, με τον Στέλιο Κούλογλου που θα προβληθεί την Μ.Τετάρτη 11 Απριλίου, στις 22:00, στη ΝΕΤ.

Σε μια μεγάλη έρευνα στην Ελλάδα και το εξωτερικό – από την Δράμα μέχρι το Ρέθυμνο και από την Ισπανία μέχρι την Γερμανία – ο φακός της εκπομπής γνωρίζει τους ανθρώπους που αναπτύσσουν την οικονομία της αλληλεγγύης, για να καταπολεμήσουν την κρίση αλλά και για να ξαναβρούν τις χαμένες αξίες της κοινωνίας μας.

Σε ένα ορεινό χωριό της Δράμας οι εθελοντές του Πελίτι συλλέγουν και διατηρούν τους σπόρους των ελληνικών ποικιλιών γνωρίζοντας ότι όποιος ελέγχει την τροφή έχει μια τεράστια πολιτική και οικονομική εξουσία.

Αν δεν χρειάζεσαι κάτι, μην το πετάς αλλά Χάρισε Το. Η ιστοσελίδα που διδάσκει τη φιλοσοφία της επαναχρησιμοποίησης των πραγμάτων, επεκτείνεται ανοίγοντας ένα μαγαζί το οποίο δεν πουλάει αλλά χαρίζει…

Η Κατερίνη αποφασίζει να καταργήσει τους μεσάζοντες, αγοράζοντας πατάτες απευθείας από τους παραγωγούς. Το «κίνημα της πατάτας» γεννιέται και εξαπλώνεται με ιλιγγιώδη ρυθμό σε όλη τη χώρα.

Οι Ομοτράπεζοι,  μια ομάδα πολιτών της Θεσσαλονίκης, που χρόνια τώρα να προμηθεύονται τα είδη διατροφής τους από κοντινούς παραγωγούς δείχνουν το δρόμο για το πώς το νέο αυτό κίνημα θα μπορέσει να έχει μέλλον ως μια σταθερή δομή.

Μετά τους μεσάζοντες… στοπ και στα αφεντικά! Η αυτοδιαχειριζόμενη ομάδα Ζερμινάλ κάνει πραγματικότητα το όραμα της κολεκτιβοποίησης ανοίγοντας ένα καφενείο που λειτουργεί στη βάση της συνεταιριστικής ισότητας.

Όταν κάποιος δεν μπορεί να πάει θέατρο, τότε το θέατρο πάει σε αυτόν. Το Κρατικό Θεάτρο Βορείου Ελλάδος επισκέπτεται ανθρώπους με κινητικά προβλήματα, φέρνοντας σπίτι τους τη θεατρική δράση. Στο μεταξύ κάνει πρεμιέρα το Κοινωνικό Θεατροπωλείο, όπου οι θεατές καλούνται αντί εισιτηρίου να φέρουν τρόφιμα για τους έχοντες ανάγκη.

Στον Βόλο, τα μέλη του Δικτύου Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης «καταργούν» το ευρώ ανταλλάσσοντας μεταξύ τους προϊόντα με ένα εναλλακτικό νόμισμα, το ΤΕΜ, ενώ πανεπιστημιακοί από όλη τη χώρα παραδίδουν δωρεάν μαθήματα στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο της πόλης. Την ίδια στιγμή ο Οβολός, ένα παρόμοιο ιδεατό νόμισμα φτάνει και στην Αθήνα…

Μια τράπεζα διαφορετική από τις άλλες. Διαφοροποιώντας τη σημασία του καπιταλιστικού θεωρήματος ότι ο χρόνος είναι χρήμα, η Τράπεζα Χρόνου του Δικτύου Γυναικών Ευρώπης δίνει στον χρόνο την αξία που θα έπρεπε να έχει και δεν δέχεται καταθέσεις σε χρήμα αλλά μόνο σε χρόνο…

Στο Ρέθυμνο μια ομάδα γιατρών ξεκινούν πριν από 3 χρόνια ένα εθελοντικό ιατρείο για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους κυρίως σε μετανάστες. Σήμερα περιθάλπουν τους Έλληνες που έχουν μείνει άνεργοι και κατ’επέκταση ανασφάλιστοι. Τη σκυτάλη παίρνουν οι καθηγητές της πόλης, οι οποίοι όταν το επίσημο κράτος καταργεί τα μαθήματα ενισχυτικής διδασκαλίας, εκείνοι παραδίδουν δωρεάν φροντιστηριακά μαθήματα στους μαθητές τους.

Το ταξίδι μας συνεχίζεται στην Ισπανία όπου ζούμε για λίγο με μια κοινότητα «παραναλωτών». Ακόμα συναντάμε στην Γερμανία την γυναίκα που έχει κατορθώσει το αδύνατο! Η Χαϊντεμαρί Σβέμερ εξηγεί στο Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα πώς καταφέρνει να ζει χωρίς χρήματα εδώ και 15 ολόκληρα χρόνια!.

Το νέο ντοκιμαντέρ του Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα «Αλληλεγγυή: Το αντίδοτο στη φτώχεια», την Μ.Τετάρτη 11 Απριλίου, στις 22:00, στη ΝΕΤ

]]> http://ecology-salonika.org/2010/04/06/solidarity-the-antidote-to-poverty/feed/ 0 http://ecology-salonika.org/2010/03/08/buy-organic-products-in-aristotle/ http://ecology-salonika.org/2010/03/08/buy-organic-products-in-aristotle/#comments Thu, 08 Mar 2012 06:33:08 +0000 odysseas http://ecology-salonika.org/2010/?p=7669 Περισσότερα στο http://eco.auth.gr

Η θέση του λαχανόκηπου. Πατήστε με το ποντίκι για μεγέθυνση

Οι Πρυτανικές Αρχές του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και η Γεωπονική Σχολή δημιουργούν σε έκταση του Αγροκτήματος της Γεωπονικής Σχολής του Α.Π.Θ. κήπους για την καλλιέργεια χειμερινών και καλοκαιρινών κηπευτικών. Οι κήποι αυτοί θα ενοικιάζονται σε πολίτες της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι θα τους καλλιεργούν για παραγωγή αγροτικών προϊόντων για οικογενειακή χρήση.

Η έκταση του κάθε λαχανόκηπου θα είναι 100 τ.μ., με ενοίκιο 120 ευρώ ετησίως και δικαίωμα παραμονής στο αγροτεμάχιο ως τρία (3) έτη. Τα έσοδα που θα προκύψουν θα διατεθούν στο Ταμείο του Αγροκτήματος και θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τις λειτουργικές ανάγκες των κήπων, την επέκταση του προγράμματος, τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών και την εκπαίδευση των φοιτητών.

Οι κύριοι στόχοι της δράσης αυτής είναι οι ακόλουθοι:

• η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών στις μεθόδους της βιολογικής γεωργίας,
• η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων, που θα καλύπτουν μέρος των διατροφικών αναγκών των καλλιεργητών,
• η βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της πόλης, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να ασχολούνται με τη γη,
• η εκπαίδευση φοιτητών του Α.Π.Θ. που θα συμμετέχουν στη λειτουργία των κήπων με συμβουλευτικό ρόλο,
• η ενίσχυση της εξωστρέφειας του πανεπιστημίου.

Το Αγρόκτημα του Πανεπιστημίου και η Γεωπονική Σχολή θα παρέχουν στους χρήστες:

• συμβουλευτική υποστήριξη από φοιτητές της Σχολής και γεωπόνο-βιοκαλλιεργητή,
• εκπαιδευτικά σεμινάρια,
• νερό άρδευσης, με ανεξάρτητη παροχή σε κάθε τεμάχιο,
• κοινόχρηστους χώροι υγιεινής.

Ανάλογα με τον αριθμό των καλλιεργητών τα εκπαιδευτικά σεμινάρια θα οργανώνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα και θα αφορούν τις καλλιεργητικές τεχνικές των κηπευτικών και την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας, σύμφωνα με τις αρχές της βιολογικής γεωργίας. Η παρακολούθηση των σεμιναρίων που θα αφορούν τις αρχές λειτουργίας των λαχανόκηπων του ΑΠΘ θα είναι υποχρεωτική.

Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν όλοι οι πολίτες της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης. Σε περίπτωση που θα υπάρξουν περισσότερες αιτήσεις από τη διαθέσιμη έκταση, η επιλογή των καλλιεργητών θα γίνει με κλήρωση. Η δράση ξεκινάει άμεσα, έτσι ώστε οι κήποι να είναι στη διάθεση των καλλιεργητών με την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής των αιτήσεων.

Οι ενδιαφερόμενοι για περισσότερες πληροφορίες μπορούν να απευθύνονται στο τηλ. 2310473842, τις ώρες 09:00-14:00 από Δεύτερα έως Παρασκευή.

Οι αιτήσεις υποβάλλονται από την Τρίτη 28 Φεβρουαρίου έως την Παρασκευή 16 Μαρτίου 2012 ηλεκτρονικά στη διεύθυνση picus@auth.gr, τηλεφωνικά στο 2310473842, με φαξ στο 2310473556 και αυτοπροσώπως στο Κτίριο Διοίκησης του Αγροκτήματος τις παραπάνω μέρες και ώρες.

Βασικές αρχές λειτουργίας των κήπων

Για την ομαλή λειτουργία και την επιτυχία του προγράμματος κρίνεται απαραίτητο να διευκρινιστούν οι ακόλουθες αρχές:

• Η καλλιέργεια των κήπων θα γίνεται αποκλειστικά με ευθύνη των καλλιεργητών και με μεθόδους φιλικές προς το περιβάλλον. Συγκεκριμένα, δε θα επιτρέπεται η χρήση χημικών λιπασμάτων, φυτοπροστατευτικών ή άλλων σκευασμάτων που δεν επιτρέπονται στην βιολογική γεωργία. Θα γίνεται ορθολογική χρήση και διαχείριση του νερού και η άρδευση των λαχανόκηπων θα γίνεται μόνο όταν ο καλλιεργητής είναι παρών.
• Δε θα επιτρέπεται η κατασκευή μόνιμων ατομικών περιφράξεων και λοιπών κατασκευών, καθώς και η καλλιέργεια δέντρων, θάμνων ή άλλων πολυετών ξυλωδών φυτών.
• Η καλλιέργεια από τους πολίτες θα είναι αποκλειστικά μη κερδοσκοπική και δε θα επιτρέπεται η πώληση των παραγόμενων προϊόντων, τα οποία θα προορίζονται για οικογενειακή ή κοινωφελή κατανάλωση.
• Τέλος, δε θα επιτρέπεται η υπενοικίαση, καθώς και η χρήση του αγροτεμαχίου από καλλιεργητές μη συμβεβλημένους με το Αγρόκτημα.

Στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών και των δράσεων για τη μετατροπή του Α.Π.Θ. στο πρώτο οικολογικό Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα, οι Πρυτανικές Αρχές και η Γεωπονική Σχολή του Α.Π.Θ. δίνουν την ευκαιρία σε όλους, ανεξαιρέτως, τους πολίτες να φτιάξουν το δικό τους κήπο στις εκτάσεις του Πανεπιστημιακού Αγροκτήματος, στη Θέρμη. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη δράση, http://eco.auth.gr

Ο Δήμος θα χωρίσει μία έκταση στη Νέα Ραιδεστό 15 στρεμμάτων σε ίσες επιφάνειες των 50 τ.μ. και θα τις διαθέσει σε 300 δικαιούχους δημότες. Δικαιούχοι είναι όλοι οι δημότες, αλλά θα δοθεί προτεραιότητα σε αδύναμες κοινωνικές ομάδες, όπως άποροι, πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες.

Ο δημότης θα καταβάλει τον πρώτο χρόνο το συμβολικό ποσό των 50 ευρώ, και για τον επόμενο χρόνο το ποσό των 25 ευρώ. Για τις οικονομικά ευαίσθητες ομάδες το ποσό για το πρώτο έτος θα ανέρχεται στα 25 ευρώ, ενώ για τους άπορους η διάθεση της καλλιεργήσιμης γης θα γίνει δωρεάν.

Ο κάθε δημότης μπορεί να φυτέψει λαχανικά επιλογής του στο κομμάτι που του αντιστοιχεί και αναλαμβάνει να τα περιποιείται και φυσικά να μαζεύει τη σοδιά του. Προϋπόθεση είναι η καλλιέργεια να γίνεται χωρίς τη χρήση φυτοφαρμάκων και χημικών λιπασμάτων, καθώς σκοπός του προγράμματος είναι να παραχθούν λαχανικά βιολογικής καλλιέργειας.

Ο Δήμος θα παρέχει υπηρεσίες ενημέρωσης γύρω από θέματα βιολογικής καλλιέργειας, ώστε όλοι οι νέοι μπαξεβάνηδες να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις. Το πρόγραμμα πρόκειται να ξεκινήσει εντός των επόμενων μηνών, όποτε και θα αρχίσει ο Δήμος να δέχεται τις αιτήσεις.

Έτσι, θα μπορούν οι δημότες να απολαύσουν την πρώτη σοδιά με καλοκαιρινά βιολογικά λαχανικά.

Ένα παρόμοιο πρόγραμμα περιμένει έγκριση από το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Λαγκαδά και αναμένεται να αρχίσει να δέχεται αιτήσεις δημοτών τέλη Μαρτίου, όπου θα παραχωρηθούν στους δημότες επιφάνειες για καλλιέργεια στην περιοχή των Λουτρών.

Η κάθε επιφάνεια θα έχει εμβαδό 50 – 100 τ.μ. και οι καλλιέργειες θα είναι βιολογικές. Οι δικαιούχοι δημότες θα συμβάλλουν με την καταβολή ενός ποσού για κάθε έτος. Ο σχεδιασμός του προγράμματος προβλέπει να παρέχεται πέρα από την άρδευση της έκτασης και ο κατάλληλος εξοπλισμός για την καλλιέργειά της.

Μεγάλη έμφαση θα δοθεί ώστε να καλλιεργηθούν και να διασωθούν δύο ντόπιες ποικιλίες λαχανικών: το ντοματάκι και η μελιτζάνα Λαγκαδά.Παρόμοιο πρόγραμμα στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης αναμένεται να εγκριθεί και για τον Δήμο Θερμαϊκού.

Πηγή www.cityportal.gr

Όταν εξαφανιστούν οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργήσιμων φυτών, μαζί τους θα εξαφανιστούν ανεπιστρεπτί και οι επιλογές μας, καθώς θα είμαστε διατροφικά εξαρτημένοι.

Δεδομένου ότι υπάρχει ανετοιμότητα, όσον αφορά το πρόβλημα το οποίο απροκάλυπτα εντείνεται, πρέπει η κοινωνία να αφυπνιστεί και να λάβει τα μέτρα της απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.

Αυτή η πιθανή εξέλιξη πρέπει να σταματήσει, πριν είναι πολύ αργά.

Για να συμβεί αυτό, πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημασία διατήρησης των τοπικών, παραδοσιακών, ενδημικών, μη-τροποποιημένων αγροτικών ποικιλιών.

Σημασία των Παραδοσιακών Τοπικών Ποικιλιών

Οι κοινωνίες των νησιών, επιβίωσαν επί χιλιετίες καλλιεργώντας τις μοναδικές νησιωτικές ποικιλίες οπωροκηπευτικών φυτών. Οι ποικιλίες αυτές χρειάστηκαν αιώνες για να προσαρμοστούν γενετικά στις ιδιαίτερες συνθήκες των διαφορετικών νησιών, όπως για παράδειγμα η έλλειψη νερού, οι έντονοι άνεμοι, το φτωχό σε θρεπτικά συστατικά χώμα, τα τοπικά φυτοπαθογόνα.

Η γεωγραφική απομόνωση των νησιών, οδήγησε στην ανάπτυξη μεγάλου αριθμού διαφορετικών τοπικών ποικιλιών, οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις εδαφοκλιματικές συνθήκες του κάθε νησιού. Έτσι μπορούν να αναπτύσσονται έχοντας καλή απόδοση, περιορισμένες ανάγκες σε νερό και θρεπτικά συστατικά, ενώ μπορούν να αμύνονται στους φυσικούς τους εχθρούς. Δηλαδή μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς να χρειάζονται χημικά λιπάσματα ή φυτοφάρμακα.

Ενώ χρειάζονται αιώνες για να εξελιχθούν οι τοπικές ποικιλίες φυτών, σε λίγες μόνο δεκαετίες βλέπουμε ότι σε ολόκληρη την Ελλάδα, οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται με ιδιαίτερα ανυσυχητικούς ρυθμούς. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι στην Ελλάδα, σε λίγες μόνο δεκαετίες, από τις 200 ποικιλίες σταριού που καλλιεργούνταν, έχουν μείνει μόνο 20, δηλαδή μειώθηκαν κατά 92%. Επίσης, πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο το 2-3 % των ποικιλιών λαχανικών που υπήρχαν πριν 50 χρόνια στην Ελλάδα έχει διασωθεί υπό καλλιέργεια μέχρι τις μέρες μας.

 Κιβωτός – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου

Μια σύγχρονη Κιβωτός για  την προστασία του ελληνικού Φυτογενετικού Υλικού

Προσπαθώντας να προσεγγίσει αυτό το δύσκολο πρόβλημα, το Αρχιπέλαγος δημιούργησε την άνοιξη του 2005 την Κιβωτό – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, η οποία εδρεύει στην ερευνητική βάση στις Ράχες Ικαρίας και έχει ως στόχο τη συγκέντρωση και μακροχρόνια φύλαξη σπόρων, καθώς και τον πολλαπλασιασμό και τη διάδοση της καλλιέργειας των τοπικών ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών από τα νησιά του Αιγαίου. Παράλληλα συγκεντρώνονται και σπόροι από ενδημικά, προστατευόμενα και άλλα είδη χλωρίδας των νησιών. Η ανάγκη δημιουργίας της Τράπεζας Σπόρων ήταν επιτακτική, καθώς τα τελευταία χρόνια κατά την ερευνητική μας δράση στο Αιγαίο, παρατηρούμε ότι οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται χρόνο με το χρόνο, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα νησιά.

Η Κιβωτός – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου μέσα σε δύο χρόνια λειτουργίας, κατάφερε να συγκεντρώσει φυτογενετικό υλικό από διάφορες περιοχές της χώρας.  Συνεργάζεται με την Τράπεζα Σπόρων Φυτογενετικού Υλικού του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, με μη-κυβερνητικές οργανώσεις καθώς και φορείς που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον τομέα στην Μεσόγειο.

Με συνεχή, εκτεταμένη έρευνα και τη συγκινητική συνεργασία ευαισθητοποιημένων πολιτών από τις τοπικές κοινωνίες, έχουν συγκεντρωθεί εκατοντάδες ποικιλίες, από νησιά , νησίδες, βραχονησίδες και παράκτιες περιοχές του Αιγαίου, καθώς και περιοχές της Στερεάς Ελλάδας. Περιλαμβάνουν τοπικές ποικιλίες δενδρωδών, κηπευτικών, σιτηρών, ψυχανθών, αμπέλου και βοτάνων.

Οι σπόροι φυλλάσονται υπό κατάλληλες συνθήκες για μακροχρόνια συντήρηση και καλλιεργούνται πειραματικά για μορφολογική παρατήρηση, έτσι ώστε να εξεταστεί ο τυχόν βαθμός επιμόλυνσής και να επιτευχθεί ο πολλαπλασιασμός τους.

Ενέργειες της Κιβωτού – Τράπεζας Σπόρων Αιγαίου

Καθόλη τη διάρκεια του χρόνου οι ερευνητές του Αρχιπελάγους προσεγγίζουν απομακρυσμένες περιοχές, συνεχίζοντας τις προσπάθειες εύρεσης και συλλογής σπόρων από σπάνιες παραδοσιακές και ενδημικές ποικιλίες.

Ωστόσο για να μπορέσει η Κιβωτός – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, να γίνει περισσότερο αποτελεσματική και να επιτευχθεί σωστή διαχείριση, καθώς και εξασφάλιση της βιωσιμότητας του Ελληνικού φυτογενετικού υλικού, είναι απαραίτητος ο πολλαπλασιασμός και αναδιανομή μέρους του φυλασσόμενου φυτογενετικού υλικού, σε υπεύθυνους και ευαισθητοποιημένους καλλιεργητές έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η προώθηση της καλλιέργειας των αναντικατάστατων αυτών ποικιλιών, που στήριξαν επί αιώνες τη διατροφή των αγροτικών κοινωνιών και ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας.

Οι αγρότες συνεργάζονται με τους επιστήμονες του Αρχιπελάγους, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι καλλιεργούν υπό ασφαλείς συνθήκες, δηλαδή συνθήκες τέτοιες που αποκλείουν κίνδυνο επιμόλυνσης από ξένες ποικιλίες, αλλά και που θα επιτρέπουν τον πολλαπλασιασμό των τοπικων ποικιλίων, με μεθόδους βιολογικής καλλιέργειας, χωρίς τη χρήση χημικών χημικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων.

Γι αυτό το Αρχιπέλαγος συνεχίζει να ενημερώσει και να ευαισθητοποιεί τις κοινωνίες των νησιών, για την ανάγκη σωστής φύλαξης των τοπικών ποικιλιών καλλιεργούμενων ειδών φυτών, αλλά και για τις μεθόδους με τις οποίες μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς κίνδυνο επιμόλυνσης και χρήση χημικών πρόσθετων.

Πως επιμολύνονται και εξαφανίζονται οι τοπικές ποικιλίες

Έως και τα μέσα του περασμένου αιώνα, οι αγρότες των νησιών και των περισσότερων περιοχών της Ελλάδας καλλιεργούσαν σχεδόν αποκλειστικά τοπικές ποικιλίες και κάθε χρόνο φύλαγαν τους σπόρους για την καλλιέργεια της επόμενης χρονιάς. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, όλο και περισσότεροι αγρότες (τόσο οι επαγγελματίες, όσο και αυτοί που καλλιεργούν για να καλύψουν τις ανάγκες της οικογένειας) αγοράζουν τους σπόρους για τις καλλιέργειές τους. Οι σπόροι που είναι διαθέσιμοι στο εμπόριο είναι από ξένες προς τα νησιά ποικιλίες, ενώ πολύ συχνά είναι και υβριδισμένοι.

Οι υβριδισμένοι σπόροι έχουν υποστεί πολλές κατευθυνόμενες εργαστηριακές διασταυρώσεις. Ως αποτέλεσμα έχουν μεγάλη παραγωγή την πρώτη χρονιά της καλλιέργειάς τους, με την προϋπόθεση ότι θα τους παρέχονται μεγάλες ποσότητες νερού, θρεπτικών συστατικών (με χημικά ή βιολογικά λιπάσματα), ενώ επίσης θα πρέπει να προστατευθούν από τα τοπικά φυτοπαθογόνα (με χημικά ή βιολογικά φυτοφάρμακα) στα οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Οι εργαστηριακές διασταυρώσεις των υβριδίων, πέραν από την υψηλή παραγωγή τους δίνουν και ένα άλλο χαρακτηριστικό: ο σπόρος αποδυναμώνεται μετά την πρώτη καλλιέργεια, και εάν καλλιεργηθεί δεύτερη φορά δίνει ελάχιστη παραγωγή, δηλαδή ο αγρότης αναγκάζεται πλέον να αγοράζει κάθε χρόνο τους απαραίτητους σπόρους ή φυντάνια (αφού δεν μπορεί πια να τα παράγει).

Ο μεγάλος όμως κίνδυνος που προκύπτει από την ανεξέλλεγκτη καλλιέργεια υβριδίων είναι ότι κατά την γονιμοποίηση τους, μέσω των εντόμων ή του αέρα, μπορούν να επιμολύνουν τοπικές ποικιλίες που βρίσκονται έως και 2 χλμ. μακριά. Όταν μία τοπική ποικιλία επιμολυνθεί, ο επόμενός της σπόρος θα αποκτήσει χαρακτηριστικά του υβριδίου, και το κυριότερο θα εξασθενίσει η δυνατότητα του να σχηματίζει παραγωγικούς σπόρους. Δηλαδή μία ποικιλία που χρειάστηκε αιώνες για να εξελιχθεί, μπορεί να εξαφανιστεί ακόμα και σε μία μόνο καλλιεργητική περίοδο. Έτσι οι τοπικές ποικιλίες που πολλοί αγρότες προσπαθούν ακόμα να διατηρούν και να καλλιεργούν, συχνά επιμολύντονται εν αγνοία τους.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση, πρέπει να κινητοποιηθούμε τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Για παράδειγμα, οι αγρότες ενός οικισμού, χωριού, ή ακόμα κι ενός νησιού, μπορούν να πάρουν μία συλλογική απόφαση, έτσι ώστε να σταματήσουν να εισάγονται στην περιοχή τους σπόροι ή φυντάνια από υβρίδισμένες ποικιλίες. Επίσης η εισαγωγή αυτών, μπορεί να σταματήσει σε τοπικό επίπεδο με σχετική απόφαση των τοπικών γεωργικών συνεταιρισμών, εμπόρων γεωργικών προιόντων, αλλά και των γεωπόνων, οι οποίοι συχνά εμπορεύονται υβρίδια, αντί να συμβουλεύουν τους αγρότες ενάντια στη χρήση τους.

Πρέπει να επισημάνουμε, ότι ακόμα και στους σπόρους που διατίθενται στο εμπόριο με πιστοποιητικά ότι δεν είναι υβριδισμένοι, συχνά βρίσκονται ανάμεσα τους (κατά τύχη;) σπόροι υβριδίων. Επομένως η λύση για να διατηρούμε καθαρές τις ποικιλίες που καλλιεργούνται, είναι να επιστρέψουμε στην πρακτική που εδώ και πολλούς αιώνες και εώς και πριν από λίγες δεκαετίες εφαρμοζόταν από τους αγρότες: συλλογή, σωστή φύλαξη και ανταλλαγή των τοπικών ποικιλιών σπόρων.

Πρέπει να κινητοποιηθούμε άμεσα, δεδομένου ότι έχουμε βρεθεί τελείως ανέτοιμοι, απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.

Όπως επισημαίνει και ο κ Νίκος Σταυρόπουλος, προϊστάμενος της Τράπεζας Γενετικού Υλικού της Ελλάδας, στο ΕΘΙΑΓΕ:
«Όποιος ελέγχει το γενετικό υλικό των φυτών, ελέγχει την παγκόσμια διατροφή για το μέλλον. Οι μεγάλες εταιρείες παράγουν σπόρους για όλο τον κόσμο και έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν αυτό που θέλουν».

Χρήσιμες Πληροφορίες

• Π.Δ. 80/90 (ΦΕΚ 40/Α’/22-3-1990) περί «προστασία του φυτικού γενετικού υλικού της χώρας»
  (Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων)
• Η προστασία και η διατήρηση του γενετικού υλικού
  Νίκος Σταυρόπουλος, Στέλιος Σαμαράς, Α. Ματθαίου ΕΘΙΑΓΕ – ΚΓΕΜΘ – Τράπεζα Γενετικού Υλικού. Αναδημοσίευση Πελίτι
• Δικαίωμα στο δικό μας Σπόρο
  (ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ – Δίκτυο για την Βιοποικιλότητα και την Οικολογία στην Γεωργία)
• Συλλογή ντόπιων ποικιλιών
  Ιταλική οργάνωση «κοινοτική τράπεζα σπόρων, για τη στρατηγική διατήρησης των ντόπιων ποικιλιών» & Καναδικό πρόγραμμα ντόπιων ποικιλιών «πώς να διατηρήσεις τους δικούς σου σπόρους». Αναδημοσίευση Πελίτι
  
• Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (μεταλλαγμένα)
  (Πανελλαδική Κίνηση κατά των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών)
  
• Πρακτικές βιολογικής καλλιέργειας
  •    Αμειψισπορά ( εναλλαγή καλλιεργειών)
  •    Βασικές οδηγίες για τη συγκομιδή και διατήρηση σπόρων
• Η γεωργική βιολογική ποικιλότητα
  Νίκος Σταυρόπουλος, Στέλιος Σαμαράς, Α. Ματθαίου ΕΘΙΑΓΕ/ ΚΓΕΜΘ/ Τράπεζα Γενετικού Υλικού. Αναδημοσίευση Πελίτι

 Αυτό το Σαββατοκύριακο 21-22 Ιανουαρίου, το 8^ο εβδομαδιαίο παζάρι βιολογικώνπροϊόντων «Από τα κάτω» εμπλουτίζεται με δυο διαφωτιστικές εισηγήσεις και παράλληλη διήμερη λειτουργία του παζαριού βιολογικών προϊόντων.

 Σάββατο 21.1

Το Σάββατο 21.1 μετά τη διεξαγωγή του παζαριού βιολογικών προϊόντων (4.00-8.00 το απόγευμα), θα ακολουθήσει στις 8.30 εισήγηση με θέμα «Εναλλακτική οικονομία και οριζόντια διακίνηση προϊόντων». Ομιλητές θα είναι οι: Νίκος Ιωάννου και Δημήτρης Δασκαρόλης, από την ομάδα εναλλακτικού και αλληλέγγυου εμπορίου «Nosotros» της Αθήνας. Η εκδήλωση θα κλείσει με ρεμπέτικη βραδιά που θα ξεκινήσει στις 10.30.

 Κυριακή 22.1

Την Κυριακή θα λειτουργήσει εκτάκτως το παζάρι βιολογικών προϊόντων, από τις 11.00 το πρωί μέχρι τις 6.00 το απόγευμα.

Στις 7.00 θα υπάρξει η εισήγηση με θέμα «Μαθήματα διατροφικής ελευθερίας: οικολογική ή χημική γεωργία;», με ομιλητές παραγωγούς του παζαριού, αλλά και τον οικολόγο γεωργό Τάκη Λίτσα από το πρότυπο αγρόκτημα Λίτσα της Θέρμης.

 Κατά τη διάρκεια του παζαριού θα λειτουργεί κοινωνικό μαγειρείο με προϊόντα από τα παζάρι. Στο παζάρι συμμετέχουν παραγωγοί φρούτων, λαχανικών, λαδιού, οσπρίων, μαρμελάδων, γλυκών κουταλιού, σιταριού, χυμών, κρασιού, τσίπουρου κ.ά. προϊόντων.

 Χώρος εκδήλωσης: «Σχολείο», Βασ. Γεωργίου-Μπιζανίου (περιοχή Φαλήρου). Λεωφορεία: Στάση Ευζώνων. Από ανατολικά: 3, 5, 6, 8, 33, 39, 78Ν. Από παραλία: 5, 6, 33. Από κέντρο: 3, 10, 11, 31, 39