Skip to content

Η νέα σαρκοφάγος στο Τσερνόμπιλ θα το κάνει ασφαλές για 100 χρόνια

2016 Απρίλιος 28
by seas
Η κολοσσιιαία κατασκευή που θα κλείσει μέσα της τον αντιδραστήρα χτίζεται από το 2012 για να σταματήσει τις διαρροές ραιδενέργειας από την σαρκοφάγο που χτίστηκε αμέσως μετά την καταστροφή του 1986.

Μπορεί να έχουν περάσει τριάντα χρόνια από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνόμπιλ, αλλά η ραδιενεργή απειλή από τα ετοιμόρροπα απομεινάρια του Αντιδραστήρα 4 παραμένει. Aμέσως μετά την καταστροφή και μέχρι τον Δεκέμβριο του 1986 είχε χτιστεί στα γρήγορα και με δύσκολες συνθήκες μια μεγάλη τσιμεντένια σαρκοφάγος για να σφραγίσει τον αντιδραστήρα και τα περιεχόμενά του.

Η κατασκευή αυτή ακριβώς επειδή χτίστηκε βιαστικά λόγω της επείγουσας κατάστασης δεν προβλέπει ούτε πιθανή σεισμική δόνηση ούτε και την παρουσία ανεμοστροβίλων. Το νερό που στάζει από την οροφή της σαρκοφάγου έχει γίνει ραδιενεργό και κυλά στο χώμα από το πάτωμα του αντιδραστήρα, ενώ έχουν δει και πουλιά μέσα στο χώρο της οροφής. Κάθε μέρα, ο κίνδυνος του να καταρρεύσει η σαρκοφάγος ολοένα και αυξάνεται, μαζί με το ρίσκο μιας ακόμη εκτεταμένης διαρροής ραδιενέργειας στο περιβάλλον.

Εχει ήδη διαπιστωθεί και μετρηθεί διαρροή ραδιενεργών στοιχείων, όπως π.χ. ραδιενεργό καίσιο που διαφεύγει προς την ατμόσφαιρα από τις ρωγμές της σαρκοφάγου. Μέσα από τις ίδιες αυτές ρωγμές εισέρχεται το νερό της βροχής, γίνεται ραδιενεργό με τιμές 40 εκατ. Bequerel ανά λίτρο και σήμερα, παρ’ όλη την άντληση, καταλαμβάνει έναν συνολικό όγκο 3.000 κυβικών μέτρων μέσα στη σαρκοφάγο. Η παρουσία αυτή του νερού θα μπορούσε να ευνοήσει και να προκαλέσει πυρηνικές σχάσεις στο άκαυτο ακόμη ουράνιο της καρδιάς του αντιδραστήρα, παρ’ όλες τις ενέσεις με χημικά για να αποτραπεί κάτι τέτοιο. Επίσης λόγω των εκατοντάδων τόνων υψηλά ραδιενεργού υλικού μέσα στον αντιδραστήρα, η συντήρηση δεν ήταν δυνατή. Το γεγονός ότι κατά καιρούς έχουν διαπιστωθεί αυξήσεις μικρής διάρκειας νετρονίων εσωτερικά της σαρκοφάγου καθιστά πιθανότερο ένα τέτοιο ατύχημα. Ο κίνδυνος κατάρρευσης από τη διάβρωση των θεμελίων της σαρκοφάγου είναι ορατός και κάθε χρόνος που περνάει αυξάνει την πιθανότητα μιας δεύτερης καταστροφής.

Τον Σεπτέμβριο του 2007 η Ουκρανία ενέκρινε την κατασκευή ενός ατσάλινου κελύφους πάνω από τον αντιδραστήρα, σε αντικατάσταση της υπάρχουσας σαρκοφάγου, η οποία κινδυνεύει από κατάρρευση. Το κέλυφος το οποίο αποφασίστηκε να κατασκευαστεί από τον όμιλο γαλλικών εταιρειών Novarka, θα κοστίσει 432 εκ. ευρώ (κατ’ άλλες πηγές 505 εκ. ευρώ), με το κόστος να καλύπτεται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης και διεθνείς χορηγούς. Η τοξωτή κατασκευή θα έχει πλάτος 257 μέτρων, ύψος 105 μέτρων και μήκος 150 μέτρων και θα χρειαστούν 58 μήνες για την ολοκλήρωσή της. Η κατασκευή της νέα σαρκοφάγου ξεκίνησε το 2012 σε σχετική απόσταση από τον αντιδραστήρα και μόλις ολοκληρωθεί θα μετακινηθεί πάνω σε ράγες προς την τελική της θέση, πάνω από την προϋπάρχουσα σαρκοφάγο. Μετά το πέρας της κατασκευής θα ξεκινήσει η αποδόμηση του πυρήνα 4.

Από τότε που έγινε το ατύχημα, που σκότωσε απευθείας 31 ανθρώπους και απελευθέρωσε τεράστιες ποσότητες ραδιενέργειας, ο αντιδραστήρας και το περιεχόμενό του «σφραγίστηκαν» σε μια μεγάλη τσιμεντένια σαρκοφάγο. Συνήθως, κτίρια τέτοιου είδους, προστατεύονται από την διάβρωση και την περιβαλλοντική καταστροφή μέσω τακτικής συντήρησης.

Θυμίζουμε ότι άμεσα αποτελέσματα του ατυχήματος ήταν 237 άνθρωποι να υποφέρουν από οξείας μορφής μόλυνση από ραδιενέργεια, από τους οποίους 31 πέθαναν μέσα στους πρώτους τρεις μήνες. Οι περισσότεροι ήταν πυροσβέστες και διασώστες, οι οποίοι δεν ήταν πλήρως ενήμεροι για τους κινδύνους που διέτρεχαν. 135.000 άνθρωποι εκκένωσαν την περιοχή, 50.000 από αυτούς κάτοικοι του Πριπυάτ. Ο συνολικός αριθμός των θανάτων στην περιοχή είναι δύσκολο να καθοριστεί επακριβώς λόγω της μυστικοπάθειας του τότε καθεστώτος, η οποία οδήγησε σε ελλιπή καταγραφή των σχετικών στατιστικών στοιχείων.

Το ατύχημα στο Τσερνόμπιλ είχε επιπτώσεις στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, με τη δυτική, ανατολική και βόρεια Ευρώπη να δέχεται το μεγαλύτερο ποσοστό ραδιενεργών ισοτόπων (περισσότερα από τα μισά ραδιενεργά σωματίδια που απελευθερώθηκαν από το ατύχημα κατέληξαν σε περιοχές εκτός ΕΣΣΔ). Πρώην Γιουγκοσλαβία, Φινλανδία, Σουηδία, Γερμανία, Βουλγαρία, Νορβηγία, Ρουμανία, Αυστρία και Πολωνία δέχθηκαν η κάθε μια περισσότερα από ένα πεταμπεκερέλ (1015 Bq) καισίου 137. Η περιοχή που μολύνθηκε με πάνω από 4.000 Bq/m2 καλύπτει το 40% της επιφάνειας της Ευρώπης, ενώ το 2,3% δέχτηκε πάνω από 40.000 Bq/m2. Υπολογίζεται ότι από τη συνολική δόση ραδιενέργειας που έλαβε ο πληθυσμός της γης λόγω του ατυχήματος, το 36% αντιστοιχεί στους κατοίκους Ρωσίας, Ουκρανίας και Λευκορωσίας και το 53% στους υπόλοιπους Ευρωπαίους.

Ακόμα και σήμερα υπάρχουν περιορισμοί στη διακίνηση τροφίμων σε χώρες της Ευρώπης:

  • Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχουν περιορισμοί σε 374 φάρμες με 200.000 πρόβατα.
  • Σε Σουηδία και Νορβηγία υπάρχουν περιορισμοί για ζώα που βρίσκονται σε ελεύθερο περιβάλλον (ανάμεσά τους και οι τάρανδοι).
  • Στη Γερμανία αλλά και σε άλλες βορειοευρωπαϊκές χώρες ανιχνεύονται υψηλά ποσοστά καισίου 137 σε άγρια ζώα, όπως αγριόχοιρους (μέσα επίπεδα 6.800 Bq/kg, δέκα φορές υψηλότερα από το όριο ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα 600 Bq/kg).

Εκτιμάται ότι περισσότερο από το μισό του ιωδίου 131 που διέφυγε από το Τσερνόμπιλ κατέληξε εκτός ΕΣΣΔ.

Χάρη στη σαρκοφάγο, πάνω από το 80% του αρχικού ραδιενεργού υλικού που απέμεινε μετά την έκρηξη παραμένει στον αντιδραστήρα, ο οποίος όμως δεν γίνεται να επισκευαστεί. Η νέα κατασκευή, που είναι ακόμη σε εξέλιξη, έχει σχεδιαστεί για να διαρκέσει 100 χρόνια και πρακτικά θα εσωκλείει την ραδιενέργεια από τον Αντιδραστήρα 4, με απώτερο στόχο το να απομακρυνθούν εντελώς και με ασφάλεια η σαρκοφάγος και το κτίριο του αντιδραστήρα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό αν θέλουμε να αποτρέψουμε μελλοντικές διαρροές ραδιενέργειας, σε 100 ή παραπάνω χρόνια

Με βασικό υλικό το ατσάλι, η κατασκευή ξεκίνησε το 2010 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2017. Έχει ύψος 110 μέτρα και πλάτος 260 μέτρα, μέγεθος που για να γίνει κατανοητό αρκεί να σκεφτείτε πως είναι τόσο μεγάλη που θα μπορούσε να στεγάσει το Άγαλμα της Ελευθερίας επί δύο, το ένα πάνω στο άλλο. Τα τοιχώματα είναι τριπλά, από πάνελ επιστρωμένα με πολυανθρακικό ανοξείδωτο ατσάλι που θα θωρακίσει την κατασκευή ώστε να μπορούν οι άνθρωποι να επιστρέφουν στην περιοχή για τα εν εξελίξει προγράμματα επανεγκατάστασης. Το αξιοσημείωτο στην υπόθεση είναι πως κατασκευή δεν ξεκίνησε όπως συνηθίζεται από κάτω προς τα πάνω αλλά αντίστροφα, από πάνω προς τα κάτω. Κι αυτό γιατί για να επιτευχθεί το ύψος των 110 μέτρων, αυτό θα σήμαινε πως οι εργάτες θα δούλευαν περίπου στα 30 μέτρα. Όσο όμως πιο ψηλά ανεβαίνει κανείς, τόσο πιο κοντά βρίσκεται στην οροφή του αντιδραστήρα, άρα τόσο υψηλότερα τα επίπεδα ραδιενέργειας και τόσο μεγαλύτερη η απειλή για τη ζωή του. Έτσι, κάθε φορά που ήταν έτοιμο ένα τμήμα της κατασκευής, ξεκινώντας από την κορυφή, το υψώναν στον αέρα, 30 μέτρα κάθε φορά και μετά προσέθεταν τα οριζόντια τμήματα, κι όλο αυτό με στηρίγματα που κάποτε χρησιμοποιήθηκαν για την ανέλκυση του ρωσικού υποβρυχίου Kursk από τον βυθό της Βαλτικής. Η διαδικασία επαναλήφθηκε μέχρι η γιγάντια δομή να φτάσει τα 100 μέτρα. Τα δύο μισά της κατασκευής επίσης χτίστηκαν χωριστά και τα ένωσαν μετά.
Τέλος, για να εξασφαλιστεί πως η κατασκευή όντως θα διαρκέσει 100 χρόνια, έλαβαν υπόψη και την θερμοκρασία εντός κι εκτός. Στην παλιά σαρκοφάγο, το εσωτερικό της σκεπής ήταν πιο κρύο από την ατμόσφαιρα έξω, με αποτέλεσμα να διαβρώνονται τα μέταλλα. Για να αποφευχθεί αυτό, στη νέα κατασκευή ένα σύνθετο σύστημα εξαερισμού θα ζεσταίνει το εσωτερικό της οροφής για να μην υπάρχει διαφορά στη θερμοκρασία ή το επίπεδο υγρασίας. Μόλις η νέα κατασκευή «οριοθετήσει» την ραδιενέργεια, θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες αποδόμησης της παλιάς σαρκοφάγου και του Αντιδραστήρα 4 κομμάτι- κομμάτι. Αυτό θα γίνει από απόσταση, με χρήση ενός τεράστιου γερανού και ρομποτικών εργαλείων που θα κατευθύνονται από την νέα οροφή. Ωστόσο, ενδέχεται τα υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας να καταστρέψουν το όλο σύστημα, όπως έγινε στην περίπτωση των ρομπότ που μπήκαν στη Φουκουσίμα για να καταγράψουν στην κάμερα το μέγεθος της καταστροφής.

Πηγές: www.tovima.gr, el.wikipedia.org, www.lifo.gr, European Bank for Reconstruction and Development

 

No comments yet

Leave a Reply

Note: You can use basic XHTML in your comments. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS