Κίνδυνος ερημοποίησης σε νησιά του Αιγαίου και στο Κιλκίς

Κίνδυνο ερημοποίησης αντιμετωπίζουν –δυνητικά- περιοχές όπως το Κιλκίς και συγκεκριμένα σημεία της Νότιας Ελλάδας, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι θα αποκτήσουμε ξαφνικά …Σαχάρα με καμήλες και … οάσεις στη χώρα μας. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των περιοχών αυτών –όπως η ποιότητα των εδαφών τους- σε συνδυασμό με παράγοντες όπως οι κλιματικές αλλαγές, εγκυμονούν κινδύνους. Γι’ αυτό επιβάλλεται να υπάρξει εγκαίρως στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης των εδαφών.

Τα παραπάνω τονίστηκαν στη διάρκεια ημερίδας με θέμα «Ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης για την εκτίμηση του κινδύνου ερημοποίησης», που διοργάνωσε η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, τη Δευτέρα 30 Μαρτίου 2008,στο Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας Θεσσαλονίκης. Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ενημέρωσης και διάχυσης των αποτελεσμάτων του έργου «Moonrises» InterregIIIBArchimed.

Εταίροι του έργου είναι οι περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, Πελοπονήσσου (LEAD PARTNER), Βορείου Αιγαίου και Νοτίου Αιγαίου, το ΑΠΘ και το University of Basilicata (Νότια Ιταλία).
«Σύμφωνα και με την Ελληνική Επιτροπή Ερημοποίησης, δυνητικά η νότια Ελλάδα, αλλά και το Κιλκίς, κινδυνεύουν από το φαινόμενο της ερημοποίησης, χωρίς φυσικά αυτό να σημαίνει ότι θα γίνουμε έρημος Σαχάρα», επεσήμανε –στη διάρκεια της ημερίδας- ο Νικόλαος Συλλαίος, καθηγητής Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ και επιστημονικά υπεύθυνος του Moonrises.

Το έργο αποτελεί ουσιαστικά ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης για την εκτίμηση του κινδύνου ερημοποίησης, στο πλαίσιο του οποίου μελετήθηκαν το Άργος, η Νάξος, η Μυτιλήνη και το Κιλκίς.

Όπως εξήγησε ο καθηγητής, «το Κιλκίς έχει πρόβλημα, λόγω των κατά κάποιο τρόπο φτωχών εδαφών του, των λοφωδών περιοχών και της μονοκαλλιέργειας». Και αυτό γιατί, όταν ένα φυτό καλλιεργηθεί για πολλά χρόνια μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα οξείδωσης της οργανικής ουσίας και να συμπιεστεί το έδαφος. Επιπρόσθετα, οι κλιματικές αλλαγές επηρεάζουν τις περιοχές οιοποίες είναι πιο ευαίσθητες, όπως οι συγκεκριμένες (που κατατάσσονται στις «ημίξηρες» προς ξηρές).

«Η μικρή αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να προκαλέσει οξείδωση της οργανικής ουσίας, μείωση της υγρασίας, αύξηση του κινδύνου πυρκαγιών. Η πυρκαγιά, με τη σειρά της, είναι παράγων ερημοποίησης, διότι στη συνέχεια μετά την πυρκαγιά είναι γνωστό ότι έχουμε διάβρωση και πλημμύρες, τα οποία επίσης, είναι παράγοντες ερημοποίησης», υπογράμμισε ο κ. Συλλαίος.

Είναι γνωστό ότι οι υψηλές θερμοκρασίες, που ξηραίνουν το έδαφος, περιορίζουν το πράσινο. Ας δούμε όμως το φαινόμενο με αριθμούς: αν η θερμοκρασία ανέβει κατά 2 βαθμούς Κελσίου και οι βροχοπτώσεις μειωθούν κατά 20%- 30%, η παραγωγή βιομάζας (φυτά, θάμνοι και δέντρα) θα μειωθεί κατά 20%- 25%. Επειδή …το προλαμβάνειν εστί καλύτερο του θεραπεύειν, οι καθηγητές προτείνουν μέτρα πρόληψης, όπως: αλλαγή καλλιεργητικών πρακτικών και έλεγχος των γεωτρήσεων, αλλά –κυρίως- σύσταση ενός στρατηγικού σχεδίου διαχείρισης από την πολιτεία.

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής καθηγητής φυσικής περιβάλλοντος του ΑΠΘ, Δημήτρης Μελάς, υποστήριξε ότι αν συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς η ρύπανση του περιβάλλοντος, η θερμοκρασία μπορεί να ανέβει κατά 4-5 βαθμούς τα επόμενα χρόνια, ενώ οι βροχοπτώσεις αναμένεται να μειωθούν σε ποσοστό κατά 15-20%. Το έργο Μoonrises άρχισε τον Ιούνιο του 2006 και ολοκληρώνεται τον Μάιο.

Στο μεταξύ, έκταση περίπου 19 εκατομμυρίων στρεμμάτων, στην Ευρώπη, αντιμετωπίζει προβλήματα ερημοποίησης. Σύμφωνα και με τους επιστήμονες, αν ανέβει η θερμοκρασία κατά μέσο όρο 2 βαθμούς Κελσίου, μειωθούν οι βροχοπτώσεις κατά 20 με 30% και συνεχιστεί η εντατική χρήση γης, τότε τα επόμενα 50 χρόνια μπορεί να μειωθεί η παραγωγή περίπου κατά 25%. Έντονο πρόβλημα αντιμετωπίζει και η Ελλάδα, όπου το 35% των εδαφών της απειλείται με ερημοποίηση άμεσα και ένα ποσοστό περί το 60% κινδυνεύει να ερημοποιηθεί.

Όλες οι Μεσογειακές χώρες αντιμετωπίζουν ιδιαίτερο πρόβλημα, γι’ αυτό υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση για χρηματοδότηση ένα καινούργιο πρόγραμμα, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται η Ιταλία, η Κύπρος, η Ισπανία, η Τουρκία, το Μαρόκο, η Αλγερία, η Τυνησία και η Αίγυπτος.
Στις περιοχές “υψηλού κινδύνου” συγκαταλέγονται ακόμη τμήμα της Θεσσαλίας, η Ανατολική Στερεά Ελλάδα, η Ανατολική Πελοπόννησος, η Νοτιο-ανατολική Κρήτη αλλά και τα νησιά του Αιγαίου που απειλούνται από την αιολική διάβρωση των εδαφών, δηλαδή τους ισχυρούς ανέμους.

Πηγή: ΤΕΕ / ΤΚΜ Τεχνογράφημα Τχ. 352

Επιμέλεια: Ν. Τακόλας

Comments are closed.